Javnost je jučer s negodovanjem i iznenađenjem primila vijest o nizu grubih pogrešaka otkrivenih u udžbeniku Enise Kulašin Društvo za 5 razred, čiji je izdavač “Bosanska knjiga”. Udžbenik je Federalno ministarstvo obrazovanja odobrilo još 2008. godine, a trenutno je u Kantonu Sarajevo to jedini dostupni udžbenik za predmet Društvo u petom razredu koji je Vlada Kantona Sarajevo besplatno podijelila učenicima na početku školske 2023/2024. godine.

Na neke od pogrešaka u ovom udžbeniku jučer je, 11. septembra 2023. godine, upozorio zastupnik SDA u Skupštine Kantona Sarajevo Faruk Kapidžić. Zatim je uslijedila medijska analiza naročito sporne desete stranice. Između ostalog, saznali smo da je Bosna i Hercegovina “državna zajednica”, da je glavni grad Republike srpske Banja Luka, otkriven je pogrešno navedeni datum potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, saznali smo (iako je to pogrešno) da je Bosna i Hercegovina stekla međunarodno priznanje 6. aprila 1992. godine itd.

Uslijedili su reakcija autorice, Federalnog ministarstva obrazovanja, političko prepucavanje i prebacivanje loptica.

Detaljnija analiza ovog udžbenika, nažalost, pokazuje da su otkrivene pogreške tek vrh na santi brojnih drugih propusta i netačnih tvrdnji.

Udžbenik po kojem se već petnaest godina ući u Federaciji BiH, kojeg su odobravala različita ministarstva, potpisivali mnogi recenzenti i po kojem nastavnici uče generacije đaka može se pohvaliti rijetkom omaškom – grb Republike Bosne i Hercegovine pogrešno je podijeljen. Ali nije to obična pogreška, podjela grba linijom okrenutom na pogrešnu stranu, kako je to učinjeno u udžbeniku, označava u heraldici nezakonito potomstvo, odnosno da je vlasnik ovakvog grba kopile.

Uobičajen podjela štita na grbovima je takva da iz oka posmatrača vrh linije koja dijagonalno po sredini presijeca grb završava u gornjem lijevom uglu. Takav je bio i grb Republike Bosne i Hercegovine, a takav je i današnji grb Bosne i Hercegovine. Suprotno tome, ako linija završava u gornjem desnom uglu (gledajući iz ugla posmatrača), onda je to oznaka nezakonitih potomaka. S vremenom je, zahvaljujući piscu Walteru Scottu, naziv za ovu vrstu podjele grba (bar sinister), postao uobičajeni izraz za kopile, a koristi se i kao eufemizam za nezakonito rođenje.

(Pomniju analizu udžbenika Društvo 5 možete čitati u štampanom izdanju Stava, u broju koji izlazi u petak 15. septembra, u autorskom tekstu Jasmina Hodžića, direktora Instituta za jezik Univerziteta u Sarajevu.)