Filmovi koji su obilježili 2018. godinu: Siromašna ali zanimljiva sezona

Kinematografiji, kao jednom od najpopularnijih društvenih sistema, često su potrebne liste najboljih ili najvažnijih filmova, ne samo zbog historijske i teorijske važnosti već i kako bi se gledaoci još jednom podsjetili na ostvarenja koja su ih oduševila ili koja su im slučajno promakla. Iako se i prošle sezone izdvojilo nekoliko iznimno kvalitetnih i zabavnih ostvarenja, koja zbog svoje originalnosti zaslužuju određeno mjesto na godišnjim listama, stječe se utisak da 2018. godina neće ostati upamćena po historijskoj ostavštini i remek-djelima filmske umjetnosti. Ipak, ponovno se uspjelo izdvojiti nekoliko naslova koji maštovitošću u kreiranju novih narativa, žanrovskom raznolikošću i aktuelnošću sadržaja pokreću nove filmske tokove te dokazuju nepresušnu vrijednost filma kao umjetnosti

“Deadpool 2”

Režiser: David Leitch
Uloge: Ryan Reynolds, Josh Brolin, Morena Baccarin…
Žanr: Akcija, komedija

Ostvarenje koje je obilježilo godinu kada je u pitanju ekranizacija stripovskih junaka jeste nastavak iznimno popularnog naslova Deadpool (2016). Nastao prema Marvelovom antijunaku Wadeu Wilsonu, bivšem specijalcu koji se zbog bolesti podvrgne tajnom eksperimentalnom programu liječenja, Deadpool režisera Tima Millera, s Ryanom Reynoldsom u naslovnoj ulozi, nudi apsolutno drugačiju verziju super junaštva, prilagođenu 21. stoljeću. U međuvremenu je “Century Fox” najavio još krvaviji i duhovitiji nastavak, što je i ispunjeno, te je Deadpool 2 apsolutno moguće okarakterizirati kao izrazito zabavno i duhovito ostvarenje, s bolnim nasiljem, također uobličenim parodijskim ozračjem te nije samo sebi svrha i tek djelomično postoji kako bi se zadovoljila većinska publika željna krvi i odsječenih udova.

Već od prvih kadrova, u kojima Deadpool “kreira” scenu za svoje samoubistvo te za uvertiru pokreće muzičku kutiju s probodenim Wolverineom, sa zavišću prema njegovoj slavnoj smrti, režiser nastavka David Leitch otvoreno poseže za intertekstualnošću i autoreferencijalnošću, te na koncu stvara gotovo originalno parodijsko “meta” filmsko ostvarenje. Parodirajući američku pop-kulturu, ovo ostvarenje dotiče se i vječitih društvenih i historijskih segmenata Amerike, kao što su stvarni i imaginarni rasizam, zlostavljanje djece i uzročno-posljedična i nekontrolirana tinejdžerska agresija te aktuelna globalna anksioznost društva s konstantnom prijetnjom nastanka apsolutnog haosa.

“Mjesto tišine” (“A Quiet Place”)

Režiser: John Krasinski
Uloge: Emily Blunt, John Krasinski, Noah Jupe
Žanr: Triler, horor, SF

Titula najboljeg horora godine svakako bi trebala pripasti naslovu Mjesto tišine (A Quiet place), trećem režiserskom ostvarenju glumca Johna Krasinskog, koje nastavlja sve očitiji trend spajanja holivudskog blokbustera i američkog nezavisnog filma, a koje po pravilu donosi iznimno uspješne, intrigantne i kvalitetne filmove. Glavni protagonisti Krasinskovog ostvarenja jesu porodica Abot, koju čine dvojica dječaka, Bo (Cade Woodward) i Markus (Noah Jupe), kćerka Regan (Millicent Simmonds), otac Li (John Krasinski) i majka Evelin (Emily Blunt), a koji pokušavaju preživjeti u postapokaliptičnom svijetu bliske budućnosti u kojem se ne smije proizvesti niti jedva čujni zvuk. Uprkos određenim nedostacima te izostavljanju kreiranja barem okvirno jasnog idejnog i tematskog konteksta, ali i svjesnog ili nesvjesnog prihvatanja holivudizacije, odnosno povremenog podilaženja široj gledalačkoj masi naviknutoj na površna holivudska ostvarenja, Mjesto tišine iznimno je uspješno i zanimljivo filmsko ostvarenje koje se pridružuje trenutno aktuelnom i popularnom trendu sjedinjenja artističkog i popularističkog u žanru horora koji se na filmsku scenu vraća na velika vrata.

“Blackkklansman”

Režiser: Spike Lee
Uloge: Adam Driver, John David Washington, Alec Baldwin
Žanr: Krimi, komedija, biografski

Jedno od najbolji političkih filmskih ostvarenja snimljeno u tekućoj godini jeste BlacKkKlansman, najpoznatijeg afroameričkog režisera Spikea Leeja, koji s istinitom pričom o Afroamerikancu infiltriranom u lokalni Ku-Klux-Klan donosi nešto novo u njegovom autorskom analiziranju rasizma u Americi. Nakon nekoliko krajnje neuspjelih filmskih pokušaja, Spike Lee se ovim naslovom vratio onome što ga je i obilježilo kao jednog od najvažnijih savremenih američkih režisera – filmu kao političkoj tribini. BlacKkKlansman zasnovan je, dakle, na istinitom događaju o Ronu Stallworthu (John David Washington), prvom afroameričkom policajcu u Coloradu koji se pokušava priključiti zloglasnoj rasističkoj organizaciji Ku-Klux-Klan te otkriti njihove namjere i pravovremeno reagirati. Iznimno zanimljiva u ovom filmu jeste paralela koju režiser povlači između djelovanja Ku-Klux-Klana sedamdesetih i politike sadašnjeg američkog predsjednika Donalda Trumpa, a to radi uz pomoć stvarne ličnosti Davida Dukea, koji u filmu igra pristalicu Klu-Klux-Klana, a danas je zakleti republikanac. Svoje prepoznatljivo autorstvo Lee spaja s historijom koju koristi da započne naraciju, a završava s dokumentarizmom, te kreira krajnje komično i apsurdno ostvarenje koje dokazuje da rasizam nije samo pitanje prošlosti već i sadašnjosti i budućnosti.

“Hladni rat” (“Zimna wojna”)

Režiser: Paweł Pawlikowski
Uloge: Joanna Kulig, Tomasz Kot, Borys Szyc…
Žanr: Drama, muzički, romansa…

Na nedavno održanoj dodjeli Evropskih filmskih nagrada, tzv. Evropskom Oskaru, trijumfirao je film Hladni rat britansko-poljskog oskarovca Paweła Pawlikowskog. Ova crno-bijela romansa smještena u ambijent Hladnog rata pedesetih godina prošlog stoljeća osvojila je nagradu za najbolji film, režiju i scenarij, kao i nagradu za najbolju žensku ulogu, koja je pripala Joanni Kulig, te za montažu Jarosławu Kamińskom. Hladni rat prati dvadeset godina ljubavne veze mladog etnomuzikologa i pijaniste Wiktora (Tomasz Kot) i lijepe pjevačice Zuzanne (Joanna Kulig), koja zahvaljujući njemu dobije priliku nastupati u socijalističkom folklornom horu, a čije iznimno turbulentno, strastveno i na koncu tragično životno putovanje započinje u Poljskoj u vrijeme Hladnog rata, a zatim nastavlja u Berlinu, Jugoslaviji i Parizu. Različitog porijekla i temperamenta, Wiktor i Zuzanne apsolutno su nespojivi, ali i osuđeni jedno na drugo, a neraskidiva nit koja plamenu njihove ljubavi ne dopušta da se ugasi jeste muzika. Pawlikowski Hladni rat gradi kroz tri čina, u jednom krajnje realističnom, gotovo dokumentarističkom stilu potpomognutom historijskim činjenicama, ali istovremeno krug jedne ljubavi upotpunjuje i pretvara u melodramu s nostalgičnom, emotivnom i autentičnom muzičkom podlogom u kojoj se smjenjuju melodije izvorne poljske i ruske muzike te elementi šansone i džeza. Dok u svijetu traje politički, psihološki, hladni rat zasnovan na odlaganju konačnog sukoba, uporedo se između dvoje ljubavnika odvija tjelesni, intimni, usplamtjeli rat u kojem se za prevlast bore ljubav i nemogućnost njenog ostvarenja.

“Mandy”

Režiser: Panos Cosmatos
Uloge: Nicolas Cage, Andrea Riseborough, Linus Roache…
Žanr: Akcija, triler, horor…

Film koji je u pozitivnom smislu u najvećoj mjeri šokirao filmski svijet jeste nadrealistički stilizirani horor Mandy Panosa Cosmatosa s Nicolasom Cageom u naslovnoj ulozi. Riječ je o mračnom i krajnje napetom filmu osvete s elementima akcije, horora i mračne bajke, u kojem se sjedinjuju prepoznatljivi stilovi kultnih režisera, odnosno nadrealizam noćne more Davida Lyncha, postmodernistička intertekstualnost Quentina Tarantina, upotreba boje i nasilje Nicolasa Windinga Refna, osjećaj za horor Johna Carpentera, politička i društvena angažiranost Olivera Stonea te uloga tjelesnosti Gaspara Noéa. Glavni je junak Red Miller (Nicolas Cage), čiju ljubavnu idilu s voljenom Mandy (Andrea Riseborough) u izoliranoj kolibi u šumi prekida sotonistički i sadistički kult. Predvođeni poremećenim vođom imena Jeremiah Sand (Linus Roache), koji slijedi čudovišta na motorima, njegovi članovi otimaju i zatim ubijaju Mandy. Red postane ratnik sa sjekirom te kreće u nemilosrdni i krvavi osvetnički pohod. U konačnici, Mandy je epsko ostvarenje o borbi dobra i zla koje gledaoce uvodi u sasvim novu dimenziju žanra horora, u kojem je luđačko nasilje preuzelo ulogu poezije i nudi im neponovljivo vizualno i intelektualno iskustvo u kojem ne postoji granica između surove stvarnosti i stravične noćne more.

“Zvijezda je rođena” (“A Star is Born”)

Režiser: Bradley Cooper
Uloge: Lady Gaga, Bradley Cooper, Sam Elliott…
Žanr: Drama, muzički, romansa…

Da se filmska godina bliži svom kraju, potvrđuju i sve glasnija “oskarovska zvona” koja tradicionalno najavljuju i predstavljaju svoje miljenike za titule “najboljih”, a čiji odabir nije nužno uvjetovan režiserskim autorstvom i historijskim umjetničkim doprinosom. Da je režiserski debi glumca Bradleya Coopera, u kojem je prva glavna uloga u dugometražnom filmu pripala pjevačici Lady Gagi, najveći favorit za priznanja na 91. svečanoj dodjeli nagrada Američke filmske akademije, potvrđuje i objavljena lista nominiranih za Zlatne globuse, koju predvodi upravo ovaj naslov. Riječ je o muzičkoj drami Zvijezda je rođena, kojoj je pripalo čak pet nominacija (najbolji film, najbolji režiser, najbolji glumac, najbolja glumica i najbolji originalna pjesma), a koju je prema filmskoj priči iz 1937. godine o tragičnoj ljubavi između muzičara na zalasku karijere i mlade pjevačice u usponu napisao, režirao te u njoj glumi i pjeva Bradley Cooper. Iako je ovo druga “reciklaža” istoimenog originala, ona svakako donosi novu emociju i dašak savremenosti u bezvremensku ljubavnu priču o Jacku (Bradley Cooper), svjetski poznatoj rok-zvijezdi koja rapidno gubi sluh te se bori sa sve agresivnijim posljedicama alkoholizma, i Ally (Lady Gaga), nesigurnoj djevojci moćnog glasa, rođenoj da bude zvijezda. Uprkos jasnoj igri na kartu Oskara, Zvijezda je rođena univerzalna je ljubavna priča o svijetloj i tamnoj strani slave, o borbi protiv unutrašnjih demona i, ono najvažnije, o pronalasku vjere u samog sebe.

“Roma”

Režiser: Alfonso Cuarón
Uloge: Yalitza Aparicio, Marina de Tavira, Fernando Grediaga, Jorge Antonio Guerrero…
Žanr: Drama

Uz “honorable mentions” za japansku dramu Kradljivci (Shoplifters) režisera Hirokazua Kore-Ede, koja je osvojila Zlatnu palmu na 71. Cannes Film Festivalu, historijsku komediju Miljenica (The Favourite) najpoznatijeg grčkog režisera Yorgosa Lanthimosa te novi vestern braće Coen Balade o Busteru Scruggsu (The Ballad of Buster Scruggs), najbolji je film godine drama Roma meksičkog filmskog autora Alfonsa Cuarona, kojeg filmski svijet pamti po Potomcima (Children of Men), I tvoju majku također (Y Tu Mama Tambien) i Gravitaciji (Gravity). On je sada snimio film svoje karijere, autobiografsko vizualno remek-djelo koje pomjera granice filmskog jezika i prezentira njegovu moć da dokuči najskrivenije, najemotivnije i najbolnije dijelove čovjekove intime, sjećanja i života. Pored specifične istovremeno spektakularne i minimalističke vizualnosti oživljene u crno-bijeloj tehnici, Cuaronov film ističe se svojevrsnom autorskom intimnošću uz pomoć koje gledaoce vraća u Mexico City od prije pedesetak godina i u svoje djetinjstvo u naselje Romu. Ipak, narativni fokus nije na njemu te niti u jednom trenutku nije posve jasno koje je od četvero djece u meksičkoj porodici srednje klase Alfonso Cuaron, već na ženama koje su ga odgajale početkom sedamdesetih godina prošlog stoljeća: majci i dvjema sluškinjama koje su radile u kući, a od kojih je ona imena Cleo (Yalitza Aparicio) zasnovana na njegovoj stvarnoj dadilji iz djetinjstva Liboriji Rodrigez, kojoj je ovaj grandiozni film nedokučive intime i posvećen.

PROČITAJTE I...

Najboljom predstavom proglašena je Sjećaš li se Doli Bel, koja je rađena prema djelu Abdulaha Sidrana, u režiji Kokana Mladenovića i u produkciji Kamernog teatra 55 iz Sarajeva. Mladenoviću je dodijeljena i nagrada za najbolju režiju, dok su za najbolje glumce proglašeni Gordana Boban i Emir Hadžihafizbegović za uloge u predstavi Sjećaš li se Doli Bel. Ovoj predstavi pripale su i nagrada za najbolje glumačko ostvarenje mladog glumca (Davor Golubović), te nagrada za najbolju epizodnu ulogu (Elma Juković)

PRIDRUŽITE SE DISKUSIJI

Podržite nas na Facebooku!