Film “Prizivanja 2”: Stvarnost kao najstrašniji horor

The Conjuring 2, režija: James Wan, uloge: Vera Farmiga, Patrick Wilson, Frances O'Connor, Madison Wolfe, Simon McBurney, Franka Potente, 2016. godina, budžet: 40 milona US$, zarada: 126 miliona US$ (11. juni 2016. godine)

Zašto volimo gledati horore? Odgovor je jednostavan. Zato što nam jedino horor može pružiti osjećaj straha i sigurnosti u isto vrijeme. Smješteni u udobna sjedišta dvorana, dovoljno udaljeni od platna po kojem štrca krv i lete udovi, znamo da smo sigurni dok Drakula, serijski ubica ili sam đavo proganjaju svoje žrtve i da nikada nećemo zamijeniti mjesta.

Prvi horor Đavolji zamak (engl. The Devil's Castle) snimljen je daleke 1896. godine u Francuskoj, a djelo je velikana francuskog nijemog filma Georgesa Meliesa. Ipak, ovo ostvarenje, kao nagovještaj vampirskog žanra, poput većine filmova tog vremena (Frankenstein, Kabinet doktora Caligarija, Nosferatu itd.), nema mnogo sličnosti s onim što horor predstavlja danas. S vremenom su se prestali snimati dobri horori, a publika je zahtijevala mnogo veću dozu straha od one koju su nudile krvave lutke ili vanzemaljska “čudovišta”. Jedino logično rješenje bilo je spajanje moguće stvarnosti i dobrog starog žanra jer je poznato da se najveća doza straha postiže rekonstrukcijom činjenice, lažne ili istinite, potpuno je svejedno.

Jedan od prvih uspješnih primjera ovoga spoja bio je Teksaški masakr motornom pilom (engl. The Texas Chainsaw Massacre) iz 1974. godine, koji počinje s dokumentarnim dijelom filma u kojem se izlaže ishod stravičnog pokolja kao novinarski izvještaj iz crne hronike.

Ostvarenje koje zasigurno najuvjerljivije kombinira stvarnost i horor jeste Projekt: Vještica iz Blaira (engl. The Blair Witch Project, 1999). Film je snimljen s 30.000 dolara, a samo na američkom tržištu zaradio je preko 140 miliona, što ga je učinilo jednim od najkomercijalnijih ostvarenja svih vremena. Kao nezavisni film, Projekt je nagrađen na Cannes Film Festivalu te izabran u “Top 10 Sundance hitova”. Troje mladih filmaša dolaze u šumu Black Hills kako bi snimili dokumentarni film o lokalnoj legendi o vještici iz Blaira. “Naoružani” s dvjema kamerama, s vremenom gube početni entuzijazam shvativši da su se izgubili i da povratka kući nema, a ispred njihovih kamera počinju se dešavati najjezovitije stvari koje možemo zamisliti. Godinu poslije, pronađen je njihov snimljeni materijal.

Kao sadržaj iz stvarnosti koji Hollywood redovno pretvara u skupocjene horor‑blockbustere jeste “istjerivanje đavola”, kao nešto čime se bavila kršćanska crkva. Još od kultnog filmskog klasika i jednog od najboljih ostvarenja žanra – Istjerivača đavola (engl. Exorcist, 1973) Williama Friedkina – đavolsko opsjedanje ljudskog tijela najpopularnija je podloga za hollywoodske scenariste, ali i najprimamljivija horor‑priča za publiku.

conjuringpostersmallNajnoviju verziju borbe ljudskog i đavolskog donosi nam ostvarenje Prizivanja (engl. The Conjuring, 2013), čiji je nastavak trenutno na repertoaru u bh. kinima. Prizivanja su utemeljena na istinitoj priči o poznatim istraživačima paranormalnih aktivnosti Eda i Lorraine Warren. U prvom dijelu iz 2013. godine oni pomažu porodici Perron, koja se nedavno uselila u kuću u prividno mirnom gradiću Harrisville ne znajući da se u njoj desio stravičan pokolj. Uskoro Carolyn i Roger Perron i njihova djeca počinju osjećati snažnu bestjelesnu prisutnost. U nastavku, također zasnovanom na istinitim događajima, Ed i Lorraine sele u Englesku kako bi pomogli samohranoj majci i njenoj djeci čija je trošna kuća od 1977. do 1979. godine bila izložena paranormalnim aktivnostima. Ed Warren naveo je slučaj opsjedanja djevojčice Janet Hodgson kao jedan od najstrašnijih iskustava tokom njegove karijere. Kao i Teksaški masakr motornom pilom, Prizivanja 2 završava fotografijama stvarnih ljudi koji su bili opsjednuti, a gledaocima je predočena i audiosnimka stravičnog nadrealnog glasa opsjednute djevojčice. Međutim, to je jedan od rijetkih uvjerljivih, smislenih i potrebnih segmenata filma.

Za razliku od, recimo, ostvarenja Projekt: Vještica iz Blaira, koje nastaje tu pred našim očima i u kojem ne postoji tjelesni prikaz onoga što proganja naše junake, već je “ono” racionalna reakcija na mračnu historiju mjesta, Prizivanja 2 u cijelosti su zasnovana na vizualnim efektima i računarskom kreiranju jezovitih likova. Takav postupak, svojstven većini današnjih hollywoodskih filmova, gledaoca pretjerano udaljava od povezivanja s istinitošću stvarnih događaja na kojima je film zasnovan, uporno mu naglašavajući da sudjeluje u fikcionalnoj videoigrici sa stravičnim likovima zelenih očiju i dugih pandži. S druge strane, protagonistima Vještice iz Blaira u šumi se ne desi ništa što već nisu čuli od mještana Burkittsvillea tokom intervjua s početka filma, a koji su stvorili legendu o “Vještici iz Blaira” koja otima i ubija malu djecu. Konačni rezultat bio je film koji je, uz pomoć minimalističkih rješenja, uspio prezentirati mračnu stranu ljudske prirode, za razliku od većine horor‑blockbustera u kojima se to ne postiže uprkos beskonačnoj moći specijalnih efekata.

Uporedimo li Prizivanja s ostvarenjem Istjerivač đavola, dolazimo do zaključka da vizualna neuvjerljivost nije njegov jedini problem. Za razliku od jednostavne priče u filmu Williama Friedkina (svećenik pokušava istjerati đavola iz tijela djevojčice), u kojem također imamo mnoštvo specijalnih efekata, scenaristi nastavka Prizivanja Carey Hayes i Chad Hayes te režiser James Wan, prevodeći ih za širu publiku, dodatno kompliciraju i “bildaju” već usložena svjedočanstva iz stvarnosti. Film obiluje dugim scenama u kojima se konstantno gradi napetost, a koje često završavaju vriskom, naglim pomicanjem predmeta ili ukazivanjem stravičnog zlog lica (čest hollywoodski postupak), što cjelokupni narativ dodatno razvodnjava i zamagljuje fokus s jedne nevjerovatne i istinite priče.

Prizivanja 2 poslužit će kao još jedan dokaz moći Hollywooda da uništi zanimljivu priču, ali i kao primjer postepenog izumiranja autorskog američkog horora. Zbog svega ovoga, umjesto odlaska u kino i gledanja raznih novih prizivanja, svakako preporučujemo kućnu verziju “horror nighta” i podsjećanje na najreprezentativnija djela ovoga filmskog žanra (spomenuta u tekstu) od kojih se istinski ledi krv u žilama.

PROČITAJTE I...

Godine 1895. objavljen je roman Bez nade dvojice autora, Osmana Nuri Hadžića i Ivana Milićevića, Mostaraca koji su pisali pod zajedničkim pseudonimom Osman-Aziz. Ovaj višestruko značajan kulturološki fenomen u književnoj kritici prolazio je gotovo nezapaženo sve do pojave Muhsina Rizvića i njegove studije o preporodnoj književnosti

PRIDRUŽITE SE DISKUSIJI

Podržite nas na Facebooku!