Upravljanje iranskim Vrhovnim vijećem za nacionalnu sigurnost povjereno je Mohammad Bagheru Zolghadru, dosadašnjem sekretaru Savjeta za utvrđivanje državnih interesa. Državni mediji potvrđuju da ovaj brigadni general Revolucionarne garde dolazi na funkciju koja je ostala upražnjena nakon što je Ali Larijani izgubio život u izraelskom zračnom udaru.

Valja podsjetiti da je tragično stradali Larijani bio projektovan za novog lidera nacije s obzirom na to da je Iran krajem prošlog mjeseca ostao bez vrhovnog vođe uslijed združenih američko-izraelskih napada. Njegov politički utjecaj bio je ogroman. Služio je kao povjerljivi savjetnik ajatolaha Alija Khameneija za nuklearnu strategiju i odnose s Trumpovom administracijom. Upravo je on, svega četrnaest dana prije izbijanja ratnih sukoba, boravio u Omanu na sastancima s međunarodnim posrednicima.

Kao i većina najviših zvaničnika teokratskog režima, i Larijani se nalazio pod sankcijama SAD-a. Njegovim nasljednikom sada postaje Zolghadr, čime se nastavlja kontinuitet vojnog kadra na najvišim pozicijama moći.

Protivnik monarhije Pahlavi

Karijera Mohammada Baghera Zolghadra, koja traje više od četiri decenije, obuhvata prelazak iz vojnih struktura u visoke sigurnosne, pravosudne i političke krugove. Rođen 1954. godine u gradu Fasa, u provinciji Fars, Zolghadr je prije Islamske revolucije 1979. godine bio aktivan u religijskim grupama koje su se protivile monarhiji Pahlavi, uključujući članstvo u grupi Mansourun. Na Univerzitetu u Teheranu stekao je diplomu iz ekonomije. Njegova supruga Sedigheh Hejazi također je javna ličnost koja od 2007. godine vodi Direkciju za ženska i porodična pitanja u Organizaciji za islamsku kulturu i komunikacije.

Zolghadr se pridružio IRGC-u ubrzo nakon revolucije, a tokom iransko-iračkog rata od 1980. do 1988. godine napredovao je do čina brigadnog generala. Godine 1983. postao je suosnivač i komandant baze Ramazan, jedinice zadužene za ekstrateritorijalne operacije i obuku proiranskih milicija u Iraku, što se smatra pretečom kasnijih Quds snaga.

Nakon rata, od 1989. do 1997. godine, bio je na čelu Glavnog štaba IRGC-a, a od 1997. do 2005. obavljao je dužnost zamjenika vrhovnog komandanta IRGC-a, čime je u tom periodu postao drugi najviši oficir u organizaciji.

Prelazak u politiku i pravosuđe

U novembru 2005. godine, Zolghadr prelazi u civilnu administraciju kao zamjenik ministra unutrašnjih poslova za pitanja sigurnosti u vladi Mahmouda Ahmadinejada. Na ovoj funkciji, koju je obavljao do 2007. godine, fokusirao se na koordinaciju između ministarstva i paravojnih formacija poput Basija u svrhu održavanja unutrašnjeg reda.

Kasnije, od 2012. do 2020. godine, služio je u iranskom pravosuđu kao zamjenik za strateška pitanja i prevenciju kriminala. Tokom tog perioda radio je na integraciji društvenih mehanizama i sigurnosnih snaga u cilju prevencije kriminalnih aktivnosti i "društvenih poremećaja".

Međunarodne sankcije i kontroverze

Zbog svojih uloga u sigurnosnom aparatu i povezanosti s iranskim nuklearnim i raketnim programom, Zolghadr se našao pod sankcijama Ujedinjenih nacija (uvedene 2007. i ukinute 2023. godine), Evropske unije, Kanade, Australije i Velike Britanije. Međunarodna tijela i organizacije za ljudska prava povezivale su njegove funkcije s gušenjem unutrašnjih nemira, uključujući studentske proteste 1999. i demonstracije 2006. godine.

Dok pristalice režima ističu njegovu ulogu u očuvanju stabilnosti države, opozicione grupe u egzilu iznose optužbe o njegovoj uključenosti u represivne mjere i vansudske aktivnosti tokom devedesetih godina, što iranske vlasti odbacuju kao politički motivirane tvrdnje.

Imenovanjem za sekretara Savjeta za utvrđivanje državnih interesa 19. septembra 2021. godine, Zolghadr je dodatno učvrstio svoj utjecaj u konzervativnim političkim krugovima. Ovo tijelo ima ključnu ulogu u rješavanju zakonodavnih sporova između Parlamenta i Vijeća čuvara te djeluje kao savjetodavni organ vrhovnom vođi Irana, a to je ajatolah. Na ovoj poziciji Zolghadr je nastavio nadzirati administrativne operacije i strateško planiranje unutar konzervativnog krila iranske vlasti.