Dodjela Nobelove nagrade za 2025. godinu zvanično počinje objavom prve nagrade za fiziologiju ili medicinu u ponedjeljak, čime je postavljen početak sedmice globalnog iščekivanja.

Nagrada za medicinu

Naučnici Mary Brunkow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi dobili su Nobelovu nagradu za medicinu za "svoja otkrića u vezi s perifernom imunološkom tolerancijom".

-Njihova otkrića postavila su temelje za novo područje istraživanja i podstakla razvoj novih tretmana, na primjer za rak i autoimune bolesti - saopćilo je u ponedjeljak tijelo koje dodjeljuje nagrade.

Kompletan raspored, koji se odvija od 6. do 13. oktobra, predviđa brzi niz objava: medicina, zatim fizika, hemija, književnost, mir, a na kraju kulminira nagradom za ekonomiju.

Evo kompletnih detalja rasporeda – i šta možete očekivati ​​od ovogodišnjih Nobelovih nagrada.

Šta je Nobelova nagrada?

Nobelova nagrada je skup najprestižnijih međunarodnih nagrada ustanovljenih testamentom Alfreda Nobela, švedskog hemičara, inženjera i industrijalca najpoznatijeg po otkriću dinamita.

U svom testamentu iz 1895. godine, Nobel je veći dio svog bogatstva ostavio za finansiranje godišnjih nagrada kojima se odaje priznanje onima koji su "donijeli najveću korist čovječanstvu" u prethodnoj godini.

Prve Nobelove nagrade dodijeljene su 1901. godine za izuzetna dostignuća u oblastima fizike, hemije, medicine, književnosti i mira. Godine 1968, švedska centralna banka, Sveriges Riksbank, ustanovila je Nagradu za ekonomske nauke u spomen na Alfreda Nobela, proširivši kategorije na šest.

Ko dodjeljuje i koliki je iznos nagrade?

Nagrade dodjeljuju različite institucije: Kraljevska švedska akademija nauka (za fiziku, hemiju i ekonomiju), Nobelova skupština na Karolinska institutu (za medicinu), Švedska akademija (za književnost) i Norveški Nobelov komitet (za mir).

Svaki laureat dobija zlatnu medalju, diplomu i novčanu nagradu koju finansira Nobelova fondacija, koja upravlja Nobelovim fondom. Ovogodišnja nagrada iznosi 11 miliona švedskih kruna (1,2 miliona dolara), a dobitnici dobijaju i priliku za slavu preko noći.

Nagrade se formalno dodjeljuju 10. decembra, na godišnjicu Nobelove smrti 1896. godine.

Kakav je ovogodišnji raspored dodjele

Objavljivanje najava počinje u ponedjeljak, 6. oktobra, a završava se sedmicu dana kasnije, 13. oktobra.

Ponedjeljak, 6. oktobar: Fiziologija ili medicina

Utorak, 7. oktobar: Fizika

Srijeda, 8. oktobar: Hemija

Četvrtak, 9. oktobar : Književnost

Petak, 10. oktobar: Mir

Ponedjeljak, 13. oktobar: Nagrada Švedske banke za ekonomske nauke u spomen na Alfreda Nobela

Ratovi u svijetu

Svijet je prepun sukoba, uključujući genocid koji se nastavlja u Gazi i rastuću humanitarnu krizu u Ukrajini, s građanskim ratovima i političkom represijom u nekoliko zemalja.

Međutim, naslovi i debate o ovogodišnjoj Nobelovoj nagradi za mir su prilično pretjerani i fokusirani na predsjednika Sjedinjenih Država Donalda Trumpa, zbog njegovog neumoljivog samopromotivnog izražavanja - ponekad tvrdeći da je zaslužuje jer je "okončao sedam ratova".

U Ujedinjenim nacijama, Trump je delegatima rekao da "svi kažu da bih trebao dobiti Nobelovu nagradu za mir". Dana 30. septembra, Trump je ponovio da je "zaslužio" osvojiti nagradu zbog mogućnosti okončanja osmog rata, s obzirom na to da je Izrael okončao svoj dvogodišnji rat u Gazi.

Međutim, stručnjaci su primijetili da su mu šanse male. Norveški Nobelov komitet se obično fokusira na trajnost mira, promociju međunarodnog bratstva i tihi rad institucija koje jačaju te ciljeve, tvrde stručnjaci.

Među ovogodišnjim nominacijama za Trumpa su izraelski premijer Benjamin Netanyahu i pakistanska vlada, iako su obje podnesene nakon isteka roka za dodjelu nagrade 2025. godine. Jedno od tijela koja dodjeljuju Nobelovu nagradu također je upozorilo da je akademska sloboda ugrožena političkim miješanjem Trumpove administracije.

Ylva Engstrom, potpredsjednica Kraljevske švedske akademije nauka, koja dodjeljuje nagrade za hemiju, fiziku i ekonomiju, rekla je da su promjene Trumpove administracije bile nepromišljene. 'STUB DEMOKRATSKOG SISTEMA'

- Mislim da i kratkoročno i dugoročno to može imati razorne posljedice - rekla je u intervjuu za novinsku agenciju Reuters. „

- Akademska sloboda... je jedan od stubova demokratskog sistema.

Međutim, Engstrom nije članica nijednog od tri odbora koji će dodijeliti nagrade za hemiju, fiziku ili ekonomiju.

Šta se dešava na ceremoniji

Svake godine, 10. decembra, na godišnjicu Nobelove smrti, Nobelove nagrade se formalno dodjeljuju na dvostrukim ceremonijama u Stockholmu i Oslu.

Svečanosti u Stockholmu prisustvuje švedska kraljevska porodica, gdje laureati iz fizike, hemije, medicine, književnosti i ekonomskih nauka primaju medalje i diplome od švedskog kralja.

U Oslu, Nobelovu nagradu za mir uručuje predsjednik Norveškog Nobelovog komiteta u gradskoj vijećnici Osla, u čast Nobelove želje da se nagrada za mir dodijeli u Norveškoj.

Laureati se pojedinačno pozivaju na pozornicu, gdje primaju Nobelovu medalju, diplomu i novčanu nagradu. Na ceremoniji također predsjedavajući odbora drže govore ističući značaj njihovih otkrića ili doprinosa.

Događaj se prenosi širom svijeta, a nakon njega slijedi raskošni banket povodom dodjele Nobelove nagrade u gradskoj vijećnici Stockholma za više od 1.000 gostiju, uključujući članove kraljevske porodice, diplomate, naučnike i bivše dobitnike nagrade.