Jedanaest dana nakon smrti u pritvorskoj jedinici, bivši komandant Vojske Republike Srpske i osuđeni ratni zločinac Ratko Mladić sahranjen je u ponedjeljak, 7. septembra 2026. godine, u Beogradu.

Ono što je najavljivano kao porodični ispraćaj, pretvorilo se u prvorazredni politički i diplomatski događaj koji je po ko zna koji put razbuktao stare vatre na Balkanu i postavio nove prepreke na putu Srbije prema Evropskoj uniji.

Vojne počasti uz prisustvo državnog vrha

Sahrana je održana uz pune vojne počasti, što je izazvalo najoštrije reakcije međunarodne zajednice. Kovčeg su nosili pripadnici Vojske Srbije, a počasni plotuni odjekivali su u čast čovjeka kojeg je Međunarodni rezidualni mehanizam za krivične sudove pravosnažno osudio na doživotni zatvor za genocid u Srebrenici i zločine protiv čovječnosti.

U prvim redovima delegaciju Srbije predvodili su ministar odbrane Bratislav Gašić, ministar kulture Nikola Selaković, te ministar pravde Nenad Vujić. Prisustvo Danila Vučića, sina predsjednika Srbije, dodatno je protumačeno kao snažna simbolička poruka zvaničnog Beograda o karakteru samog događaja.

Vjerski obred služio je patrijarh srpski Porfirije, koji je u svom govoru Mladića opisao kao "pravoslavnog hrišćanina i srpskog vojnika", što je u dijelu javnosti i susjednim državama doživljeno kao kontroverzan potez koji udaljava Crkvu od procesa pomirenja.

"Heroj" za Banja Luku

Iz bh. entiteta Republika Srpska stigla je brojna delegacija predvođena članicom Predsjedništva Bosne i Hercegovine Željkom Cvijanović i Miloradom Dodikom. Uz njih su bili i predsjednik RS Siniša Karan, premijer Savo Minić, te niz entitetskih ministara. Za politički vrh iz Banje Luke, ali i za gradonačelnika Banje Luke Draška Stanivukovića koji je prisustvovao ispraćaju, Mladić je ostao figura "historijskog heroja", potpuno ignorirajući presude međunarodnih sudova.

Međutim, reakcija iz Brisela bila je brza i neuobičajeno oštra. Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen nazvala je slike iz Beograda "šokantnim", naglasivši da je zvanična podrška sahrani "duboko za žaljenje".

- Glorifikacija osuđenog ratnog zločinca direktno šteti evropskom putu Srbije - poručila je Von der Leyen.

Ipak, na ovu reakciju Ursule Von der Leyen reagirao je direktor Memorijalnog centra Srebrenica Emir Suljagić, koji je istakao da predsjednica Evropske komisije izbjegla koristiti termin "državne počasti" koje su bile dio sahrane Ratka Mladića. Naime, glasnogovornica Evropske komisije Paula Pinho navela je da sahrana zločinca Ratka Mladića nije održana uz državne počasti, a u korigiranoj izjavi Ursula Von der Leyen također nije upotrijebila ovu sintagmu. Suljagić je u svojoj objavi na platformi X podvukao da je "jedina žalosna stvar u cijeloj ovoj aferi to što Von der Leyen odbija da nazove stvari pravim imenom".

Slične poruke kao i Von der Leyen uputio je i predsjednik Evropskog savjeta Antonio Costa, dok je nizozemski ministar vanjskih poslova Tom Berendsen protestovao zbog vojnog protokola tokom sahrane.

Odjeci u regiji

Iz Sarajeva i Srebrenice stigle su poruke ogorčenja. Udruženja žrtava istakla su da Mladićeva smrt ne donosi smiraj dok god se njegovo nasljeđe slavi, nazivajući sahranu "vješto pripremljenim igrokazom glorifikacije".

Na diplomatskom nivou, oglasila se i Crna Gora. Ministarstvo vanjskih poslova u Podgorici saopćilo je da Mladićeva smrt "vraća bolna sjećanja na najmračnije poglavlje historije regije", podsjećajući da su međunarodne presude jedina relevantna istina o dešavanjima devedesetih.

S druge strane, sahrani su prisustvovali i ruski ambasador Aleksandar Bocan-Harčenko, te bivši grčki ministar odbrane Panos Kammenos, čime je potvrđeno da Mladićeva figura i dalje služi kao tačka okupljanja određenih geopolitičkih struja.

Kraj biološkog života, nastavak političkog mita

Smrt Ratka Mladića 27. augusta 2026. godine suštinski je označila kraj života jednog od najkontroverznijih ličnosti moderne balkanske istorije. Ipak, način na koji je ispraćen u Beogradu pokazuje da bitka za interpretaciju prošlosti nije završena.

Srbija i dalje pokušava balansirati između unutrašnjeg nacionalnog narativa i evropskih aspiracija, ali događaji od 7. septembra pokazuju da je taj balans sve teže održiv.

Balkan je, čini se, još jednom ostao zarobljen u prošlosti, dok je Evropa iz Beograda dobila poruku koja bi mogla imati dugoročne posljedice po stabilnost i integraciju cijelog regiona.