„Došao sam da predstavim vrijeme buđenja. Evropska unija mora da se promijeni“, odlučno je izjavio Viktor Orban obraćajući se evropskim parlamentarcima u srijedu u Strasbourgu.

Na poziv lidera Lige, Mattea Salvinija, na njegov godišnji događaj u Lombardiji, na sjeveru Italije prošlog vikenda, u društvu Holanđanina Geerta Wildersa, Viktor Orban bio je u osvajačkom raspoloženju. „Patriote su sve jače“, radovao se mađarski premijer na društvenoj mreži X, ističući vladu Giorgie Meloni u Italiji, pobjedu Wildersa na posljednjim izborima u Holandiji, pobjedu FPÖ-a Herberta Kickla prošlog mjeseca u Austriji, te formiranje grupe Patriota kao treće najveće u Evropskom parlamentu, zajedno sa Nacionalnim okupljanjem. Uvjeren da je vrijeme nacionalista u Evropi stiglo, opisao je svoj plan: „Ne smijemo se povući iz Bruxellesa, već ga moramo zauzeti. Vratit ćemo Bruxelles birokratama i vratiti ga evropskom narodu.“

Očekivano, zastupnici u Parlamentu Strasbourga, kao i predsjednica Komisije Ursula von der Leyen, dočekali su sa nestrpljenjem najdugovječnijeg lidera na kontinentu, koji je na vlasti već četrnaest godina, u srijedu u glavnom gradu Alzasa. Orban je stigao u svojstvu predsjedavajućeg Vijeća Evropske unije, koje od 1. jula vodi Mađarska. „Došao sam da probudim Evropu“, poručio je Orban evropskim parlamentarcima, svrstavajući se u isti red sa Emmanuelom Macronom i bivšim italijanskim premijerom Mariom Draghiem, koji su također isticali ranjivost Starog kontinenta. „Evropska unija se mora promijeniti“, nastavio je, predstavljajući se kao „katalizator“ tih promjena.

Ova mađarska predsjedavajuća uloga naišla je na brojne kritike zbog Orbanovih napada na vladavinu prava. Samo dva dana nakon preuzimanja predsjedavanja, Viktor Orban je započeo ono što je nazvao „misijom mira“ u Ukrajini, posjetivši Moskvu i Peking. Manfred Weber, predsjednik Evropske pučke stranke (EPP), opisao je to kao „propagandni spektakl za autokrate.“ Evropski zvaničnici su, u znak protesta, bojkotirali ministarske sastanke organizirane u Budimpešti. Bez zakona koje bi branio, Orban je prisvojio agendu o konkurentnosti unije, koju je promovirao Mario Draghi u svom izvještaju objavljenom u septembru, a koji je uglavnom naišao na konsenzus.

To nije spriječilo populističkog lidera da izazove žestoke kritike zbog svojih stavova o imigraciji i ratu u Ukrajini. Kao zagovornik pregovora o mirovnom sporazumu sa Vladimirom Putinom, Orban je kritikovao stav EU, tvrdeći da će se „naći na strani gubitnika.“ Ursula von der Leyen ga je optužila da staje na stranu „osvajača“ umjesto „naroda koji je napadnut“, te ga podsjetila na ono što su Mađari trebali učiniti suočeni sa sovjetskom invazijom 1956. godine. To je bila jedna od njenih najodlučnijih intervencija protiv mađarskog lidera do sada. Raphaël Glucksmann, kopredsjednik delegacije francuskih socijalista u Strasbourgu, izjavio je: „Da smo slijedili Orbana, Rusi bi sada bili u Kijevu, a možda i u Poljskoj.“

Što se tiče imigracije, Viktor Orban je ponovo oštro kritikovao politiku Evropske unije, zahtijevajući „hotspotove“ van evropskog teritorija, tj. centre za zadržavanje izbjeglica izvan EU. Ovo rješenje je spomenulo petnaestak država članica EU u zajedničkom pismu objavljenom prije ljeta. Na konferenciji za štampu, uoči svog obraćanja u Parlamentu, mađarski premijer je izrazio zadovoljstvo što javno mnijenje sve više podržava njegove stavove, nakon što je godinama bio „smatran budalom“. Pohvalio je i nedavni razvoj situacije u njemačkoj koaliciji u vezi sa upravljanjem granicama, kao i izjave novog francuskog ministra unutrašnjih poslova, Bruna Retailleaua, na tu temu.

U napetoj atmosferi, ispunjenoj uvredama i zvižducima - političkom „Intifadom“, kako ju je nazvao Viktor Orban - neki članovi drugih krajnje desničarskih grupa u Parlamentu, suprotno tome, došli su da podrže njegove stavove. Nicola Procaccini, kopredsjednik grupe Konzervativaca i reformista (ECR) Giorgie Meloni, spomenuo je „zajedničkog neprijatelja: progresivnu furiju koja želi izbrisati zapadnu kulturu.“

Raphaël Glucksmann izražava zabrinutost zbog „zajedničke ofanzive Orbana i njegovih saveznika da okončaju demokratsku fazu izgradnje Evrope zasnovane na vladavini prava.“ Prema Marie-Pierre Vedrenne, poslanici Renew Europe, „cilj Patriota je preuzeti vlast u Evropi, zajedno sa njihovim saveznicima iz Nacionalnog okupljanja.“ Front bi se mogao proširiti, sa nacionalistima poput Meloni iz ECR-a, pa sve do suverenista iz nove grupe AfD-a u Njemačkoj.

Za bivšu gradonačelnicu Strasbourga, Fabienne Keller, koja je također poslanica Renew Europe, prešli smo sa „tolerancije“ prema članovima ECR-a na njihovu punu integraciju u parlamentarni rad, pod pokroviteljstvom predsjednice institucije, Roberte Metsola, članice PPE-a. Ovaj razvoj bi mogao natjerati predsjednika te grupe, najveće političke sile u Evropi, da potraži „alternativnu većinu“ u Parlamentu, suprotno tradicionalnoj koaliciji desnice, socijaldemokrata i centrista, pa čak i Zelenih kad je potrebno.

Za Viktora Orbana, ovo su „simptomi“ promjene koju priželjkuje. „Ovo se neće desiti preko noći“, procjenjuje on.

„Ali vidimo kako se evropska elita ljevice, centra, desnice i liberala izolira u sanitarnom koridoru, a narod s tim nije zadovoljan. Zbog toga se javljaju nove stranke koje daju glas tom nezadovoljstvu.“