Predsjednica jedne političke partije u Bosni i Hercegovini pokušava da svoj politički narativ promovira negativnim marketingom, ulazeći u tabue, namjerno provocirajući kritiku kako bi ispala žrtva medijskog "progona". Takav politički narativ je dobro poznat u komunikologiji, nije nelegitiman, ali jeste amoralan.

Amoralnost nije neutralnost, već odsustvo odgovornosti prema dobru i zlu. Društvo koje prihvati amoralnost kao normalno stanje postepeno gubi sposobnost razlikovanja istine od laži, pravde od nepravde i žrtve od zločinca. Kada moral postane nevažan, tada sila, interes i propaganda preuzimaju mjesto činjenica i ljudskosti.

Posebno je opasna politička amoralnost, jer ona omogućava relativizaciju zločina, negiranje patnje i opravdavanje nasilja zarad ciljeva moći. U takvom ambijentu nestaje empatija, a odgovornost se zamjenjuje cinizmom. Historija pokazuje da najveće tragedije nisu nastajale samo zbog djelovanja zločinaca, nego i zbog šutnje, ravnodušnosti i moralne praznine onih koji su odbijali zauzeti stav kada je to bilo potrebno. Danas, sa više od 30 godina otklona od svih tih događaja, zauzimati takve stavove je politički konformizam lišen bilo kakve odgovornosti.

Tvrdnja da na Bosnu i Hercegovinu nije izvršena agresija, već da se radilo isključivo o sukobu iz čiste borbe za moć i utjecaj, predstavlja grubo pojednostavljivanje i historijski revizionizam koji zanemaruje međunarodno pravo, sudski utvrđene činjenice i ogromnu dokumentaciju domaćih i međunarodnih institucija. Takav narativ pokušava izjednačiti agresora i žrtvu, brišući kontekst organizovanog vojnog, političkog i teritorijalnog djelovanja susjednih država prema međunarodno priznatoj državi Bosni i Hercegovini.

Bosna i Hercegovina je 1992. godine međunarodno priznata država i članica Ujedinjenih nacija. Neposredno nakon priznanja uslijedili su koordinirani vojni napadi jedinica tadašnje Jugoslovenske narodne armije, paravojnih formacija iz Srbije i Crne Gore, te kasnije i struktura koje su bile logistički, politički i vojno povezane sa režimom Slobodana Miloševića. Opsada Sarajeva, masovni progoni stanovništva, etničko čišćenje, koncentracioni logori i sistematski zločini nisu bili spontani "lokalni sukobi za moć", već dio organizovanih vojnih i političkih projekata stvaranja etnički homogenih teritorija.

Međunarodni krivični tribunal za bivšu Jugoslaviju kroz niz presuda utvrdio je postojanje udruženih zločinačkih poduhvata, sistematskih progona i međunarodnog karaktera sukoba u Bosni i Hercegovini. Presude protiv političkog i vojnog vrha bosanskih Srba, uključujući Radovana Karadžića i Ratka Mladića, jasno govore o organizovanom planu nasilnog uklanjanja nesrpskog stanovništva sa velikih dijelova teritorije Bosne i Hercegovine.

Jednako značajne su i presude koje su se odnosile na rukovodstvo takozvane Herceg-Bosne. U predmetu "Prlić i drugi", Tribunal je zaključio da je postojao udruženi zločinački poduhvat sa ciljem uspostavljanja hrvatskog entiteta koji bi bio povezan sa Republikom Hrvatskom. Time je međunarodno pravosuđe dodatno potvrdilo da rat u BiH nije moguće svesti na unutrašnji "sukob lokalnih elita", nego da je imao snažnu međunarodnu dimenziju.

Posebno je važna presuda Međunarodnog suda pravde u predmetu Bosna i Hercegovina protiv Srbije i Crne Gore iz 2007. godine. Sud je potvrdio da je u Srebrenici počinjen genocid, te da je Srbija prekršila obavezu sprečavanja genocida i kažnjavanja odgovornih. Iako Sud nije formalno državu Srbiju direktno proglasio odgovornom za izvršenje genocida u smislu potpune kontrole nad snagama Vojske Republike Srpske, sama činjenica da je utvrdio njenu odgovornost za nesprečavanje genocida i nesaradnju sa Tribunalom pokazuje duboku umiješanost državnih struktura Srbije u rat u BiH.

Narativ o "borbi za moć" zanemaruje i osnovnu disproporciju između agresorskih vojnih kapaciteta i odbrane Bosne i Hercegovine. Armija Republike Bosne i Hercegovine nastala je u uvjetima međunarodnog embarga na oružje, dok su snage bosanskih Srba naslijedile ogromne arsenale Jugoslovenske narodne armije. Gradovi poput Sarajeva, Goražda, Bihaća i Tuzle bili su izloženi dugotrajnim opsadama, artiljerijskom granatiranju i snajperskom teroru nad civilima. Opsada Sarajeva trajala je gotovo četiri godine i ostala najduža opsada jednog glavnog grada u modernoj historiji Evrope.

Etničko čišćenje provedeno širom Bosne i Hercegovine nije bilo posljedica haotične borbe različitih frakcija, već planske politike. Hiljade civila ubijene su u Prijedoru, Foči, Višegradu, Zvorniku i drugim gradovima. Formirani su logori poput Omarske, Keraterma i Trnopolja, gdje su zatvorenici mučeni, ubijani i ponižavani. Sistematska silovanja korištena su kao instrument rata. Sve ovo detaljno je dokumentovano u presudama međunarodnih sudova i izvještajima organizacija za ljudska prava.

Pokušaj da se agresija na Bosnu i Hercegovinu relativizira formulacijama o "sukobu za moć i utjecaj" nije samo politički problematičan, već i moralno opasan. Takav pristup otvara prostor negiranju zločina, umanjivanju patnje žrtava i reinterpretaciji historije mimo činjenica utvrđenih pred međunarodnim sudovima. Historijska istina ne može biti stvar političkog marketinga niti dnevnih interesa. Ona počiva na dokumentima, svjedočenjima, presudama i hiljadama grobova širom Bosne i Hercegovine.

Zato je važno insistirati na preciznom jeziku: rat u Bosni i Hercegovini bio je međunarodni oružani sukob sa elementima agresije, praćen sistematskim ratnim zločinima, etničkim čišćenjem i genocidom. Negiranje tih činjenica ne doprinosi pomirenju, nego produbljuje nepovjerenje i vrijeđa dostojanstvo žrtava i preživjelih.