Nova globalna analiza Službe za praćenje atmosfere Copernicus (CAMS) potvrdila je da je blizu 40 posto svjetske populacije bilo izloženo štetnim nivoima prizemnog ozona. Podaci prikupljeni tokom prvih osam mjeseci godine pokazuju da su antropogeno zagađenje i ekstremne temperature trajno narušili kvalitet zraka, ostavljajući tek pet posto globalnog stanovništva u zonama sa zrakom koji je klasifikovan kao dobar.

Služba za praćenje atmosfere Copernicus ističe direktnu spregu između klimatskih promjena i zagađenja zraka kroz fenomen koji naučnici nazivaju "ozonsko-klimatska kazna". Prizemni ozon funkcioniše kao staklenički plin čiji je nastanak direktno stimulisan povišenim temperaturama. Emisije uzrokovane ljudskim djelovanjem u kombinaciji s meteorološkim ekstremima stvorile su tokom godine visokotoksične atmosferske uslove u većem dijelu svijeta.

Azijski crni rekord i zapadna hemisfera pod udarom

Geografski presjek izloženosti zagađenju pokazuje izrazite regionalne razlike, pri čemu je Azija ponijela titulu najteže pogođene regije na planeti. Oko 60 posto azijskog stanovništva udisalo je "izuzetno loše" nivoe ozona, dok ta brojka skače na dramatičnih 90 posto kada se obuhvate kategorije "lošeg" i "veoma lošeg" zraka.

Niti zapadna hemisfera ne bilježi bitno bolje rezultate. U Sjevernoj Americi je više od dvije trećine populacije bilo izloženo nivoima ozona iznad dozvoljenih granica, čemu su uz ekstremne temperature presudno doprinijele masovne emisije dima iz velikih šumskih požara. Evropa je pretrpjela sličnu sudbinu, pa je polovina njenog stanovništva udisala zrak lošeg kvaliteta, što je direktna posljedica ponovljenih toplotnih valova koji su zabilježeni u periodu između juna i augusta.

Nasuprot ovim podacima, Okeanija je ostala jedina regija na planeti s potpunom zaštitom, te je kompletna populacija provela godinu u granicama "dobrog" ili "zadovoljavajućeg" kvaliteta zraka. U Južnoj Americi taj procenat iznosi 81 posto, dok je u Africi 56 posto stanovništva imalo pristup zadovoljavajućem zraku.

Zagađujuće materije putuju preko okeana

Izvještaj posebno apostrofira sve veći značaj prekograničnog zagađenja zraka. Praćenja pokazuju da dim od šumskih požara, pustinjska prašina i ostale zagađujuće materije prelaze udaljenosti od nekoliko hiljada kilometara, krećući se preko okeana i državnih granica, čime direktno ugrožavaju ekosisteme i zajednice koje geografski nemaju nikakve veze s primarnim izvorom emisije.

Laurence Rouil, direktorica CAMS-a, naglašava da zagađenje zraka ne poznaje administrativne granice, zbog čega dim, ozon i prašina utiču na ljude hiljadama kilometara daleko od samog izvora. Prema njenim riječima, ovi nalazi jasno ukazuju na hitnost uspostavljanja koordinisanog globalnog djelovanja koje mora istovremeno tretirati i kvalitet zraka i konkretne mjere za zaštitu klime.

Podaci udruženja Eko akcija otkrivaju zabrinjavajuće stope zagađenja zraka u industrijskim centrima Bosne i Hercegovine poput Kaknja i Zenice. Ni zrak u bh. prijestonici nije na zavidnom nivou.