Prema novom izvještaju Instituta za energetsku ekonomiju i finansijsku analizu (IEEFA), očekuje se da će Evropa 2026. godine nabavljati skoro dvije trećine svog uvoza tečnog prirodnog gasa (LNG) iz SAD-a.

Nova analiza koju je u srijedu objavila IEEFA ukazuje na to da će se evropska zavisnost o američkom tečnom prirodnom gasu dodatno povećati naredne godine, dok Evropska unija nastavlja s naporima da postepeno ukine uvoz ruskih fosilnih goriva.

U izvještaju se procjenjuje da bi SAD mogle snabdijevati skoro dvije trećine evropskog uvoza LNG-a u 2026. godini, čime bi se učvrstila dominantna pozicija Washingtona na kontinentalnom tržištu gasa nakon što su ruska invazija na Ukrajinu i sukobi na Bliskom istoku preoblikovali globalne energetske tokove.

Prema podacima IEEFA-e, SAD su već 2025. godine činile 57 posto evropskog uvoza LNG-a, što predstavlja nagli porast u odnosu na nivoe prije rata.

Ekonomsko rivalstvo

Emirati izvan OPEC-a: Strateški potez koji mijenja poredak u Zaljevu

Ova organizacija upozorava da bi taj udio mogao nastaviti rasti u narednim godinama ukoliko se zadrže trenutni trendovi uvoza i ukoliko na snagu stupe dodatni dugoročni ugovori o snabdijevanju.

Do ovih saznanja dolazi se u trenutku kada većina evropskih vlada nastoji u potpunosti obustaviti uvoz ruskog gasa do 2027. godine, u okviru strategije Evropske komisije "REPowerEU".

Od 2022. godine, države članice EU ubrzano su povećale kupovinu LNG-a, posebno iz SAD-a, kako bi nadoknadile pad isporuka putem ruskih gasovoda.

Iz IEEFA-e navode da je ova promjena poboljšala kratkoročnu energetsku sigurnost Evrope, ali je istovremeno stvorila i rastući rizik od koncentracije snabdijevanja.

Ovaj think tank tvrdi da bi zamjena zavisnosti o ruskom gasu snažnim oslanjanjem na drugog alternativnog dobavljača mogla izložiti Evropu budućoj političkoj i tržišnoj nestabilnosti.

Manja potražnja, ali veći uvoz i investicije

U izvještaju se ističe da uvoz LNG-a iz SAD-a uglavnom ima višu cijenu od gasa iz gasovoda zbog troškova likvefakcije, transporta i regasifikacije.

IEEFA procjenjuje da su zemlje EU potrošile otprilike 117 milijardi eura na uvoz američkog LNG-a u periodu između početka 2022. i sredine 2025. godine.

Nekoliko evropskih donosilaca odluka i regulatora ranije je upozorilo na pretjeranu zavisnost o uvozu tečnog prirodnog gasa.

Ranije ove godine, izvršna potpredsjednica Evropske komisije Teresa Ribera izjavila je da bi blok trebao izbjegavati zamjenu jedne energetske zavisnosti drugom, te umjesto toga ubrzati ulaganja u obnovljive izvore energije i elektrifikaciju.

Agencija Evropske unije za saradnju energetskih regulatora (ACER) također je izrazila zabrinutost zbog rizika koncentracije snabdijevanja povezanih s rastućom ulogom američkog LNG-a na evropskom tržištu.

Dugoročni rizik

Bosna i Hercegovina ne uvozi samo naftu, već i hljeb i vodu

Povećanje uvoza LNG-a događa se uprkos širem padu potrošnje gasa u Evropi posljednjih godina.

Visoke cijene nakon energetske krize, slabljenje industrije, mjere štednje energije i brža implementacija obnovljivih izvora doprinijeli su smanjenju potražnje.

Podaci IEEFA-e pokazuju da je uvoz LNG-a u Evropu opao 2024. godine, jer je potrošnja gasa pala na najniži nivo u više od decenije. Međutim, uvoz se oporavio 2025. godine zbog hladnijeg vremena i napora vlada da popune skladišta.

Istovremeno, nekoliko zemalja EU nastavlja širiti infrastrukturu za uvoz tečnog prirodnog gasa.

Njemačka, koja se ranije u velikoj mjeri oslanjala na ruski gas iz gasovoda, ubrzano je razvila plutajuće LNG terminale i postala jedan od najvećih kupaca američkog gasa u Evropi.

Analitičari također postavljaju pitanje riskira li Evropa izgradnju prekomjernih kapaciteta za uvoz LNG-a, s obzirom na to da se očekuje da će dugoročna potražnja za gasom dodatno oslabiti tokom energetske tranzicije u godinama koje dolaze, piše Euronews.