Evropska unija želi isključiti kineske firme iz unosnih javnih ugovora u svojoj zoni i inostranstvu reformiranjem svojih budžetskih pravila, prema riječima trojice zvaničnika Evropske komisije. U martu će predstaviti nova uputstva za uvođenje dodatnih sigurnosnih zahtjeva za strane kompanije koje se takmiče za javne ugovore, ciljajući posebno na kineske firme.

Suočen s pojačanim geopolitičkim i trgovinskim tenzijama sa SAD-om i Kinom, Brisel istražuje mjere koje daju prednost evropskim preduzećima u odnosu na strane konkurente. Pravila bi se odnosila na trenutni i budući dugoročni budžet od 1,8 milijardi eura, koji počinje 2028. godine.

Ove stroge mjere EU dio su šireg napora da se ograniči kineski utjecaj u Evropi. Paralelni nacrt zakona povjerenika za industriju Stephanea Sejournea ima za cilj suzbijanje kineskih investicija i prisiljavanje stranih kompanija na partnerstvo s lokalnim firmama u nastojanju da se ožive industrijski sektori EU.

Izbjegavanje stranih subjekata poklopilo bi se s nastojanjem Francuske da proširi klauzulu "Kupujmo evropsko" na cijeli budžet EU, o čemu trenutno pregovaraju nacionalne prijestolnice.

"Morate biti u stanju uzeti u obzir činjenicu da su, barem u nekim sektorima koji su strateški, dijelovi ili proizvodi napravljeni u Evropi", rekao je novinarima u ponedjeljak ministar finansija Roland Lescure. "SAD to rade, Kina to radi... Ne možemo biti samo posljednje dijete u dvorištu koje trčkara okolo dok svi ostali rade nešto drugo unutra."

No, kritičari upozoravaju da bi postavljanje previše uslova za potrošnju EU moglo povećati troškove i izazvati trgovinsku odmazdu, dok bi istovremeno kaznilo siromašnije zemlje koje primaju razvojna sredstva bloka.

Grupa evropskih komesara fokusiranih na ekonomsku sigurnost, uključujući Piotra Serafina, Valdisa Dombrovkisa i Maroša Šefčoviča, koji su redom odgovorni za resore budžeta, ekonomije i trgovine, raspravljat će o budžetskim pravilima 18. februara.

"Mora postojati veza između naših strateških prioriteta i načina na koji trošimo naš novac", rekao je jedan od evropskih zvaničnika, kojem je odobrena anonimnost jer nije ovlašten javno govoriti.

Uslovljavanja EU

Ove stroge mjere proizlaze iz klauzule koja je uvedena u budžetska pravila 2024. godine, a koja predviđa "sigurnosne zahtjeve" za određene javne ugovore EU koji uključuju stratešku imovinu.

Sljedećeg mjeseca bit će precizirano koji su to zahtjevi i na koje će sektore utjecati. Smjernice bi, naprimjer, mogle ići do te mjere da kineskim firmama zabrane proizvodnju invertera koji se koriste u solarnim panelima, rekao je jedan od zvaničnika. Pravila će se primjenjivati i na projekte koje poduzima Evropska investiciona banka, kreditna institucija bloka. Ipak, Brisel neće ići toliko daleko da direktno imenuje zemlje koje će biti isključene iz javnog novca EU.

Prema novom budžetu za 2028. godinu, reforma bi mogla suziti pristup stranih kompanija Evropskom fondu za konkurentnost, fondu od 410 milijardi eura za promociju industrijskog razvoja, i Fondu za globalnu Evropu, koji vrijedi 200 milijardi eura i finansira pomoć EU zemljama u razvoju.

Francuzi bi mogli pozdraviti predstojeće mjere, jer se Pariz zalaže za "evropsku preferenciju" u cijelom budžetu. Međutim, prijedlog može naići na otpor grupe sjevernoevropskih zemalja.

U zajedničkom pismu, Estonija, Finska, Latvija, Litvanija, Holandija i Švedska upozorile su da davanje prioriteta evropskim robama i uslugama "rizikuje da poništi naše napore za pojednostavljenjem, omete pristup kompanija vodećoj svjetskoj tehnologiji... i odvrati investicije od EU".