Tuži, ne možeš mi ništa

Bosanskohercegovačkom pravosuđu nedostupno je mnoštvo optuženih za ratne zločine počinjene tokom agresije na BiH. Među nedostupnim su uglavnom bivši oficiri Vojske Republike Srpske, policijski komandiri ili pripadnici kriznih štabova i većina ih se nalazi u Srbiji

Piše: Izet PERVIZ

Na posljednjoj sjednici Visokog sudačkog i tužiteljskog vijeća BiH objavljeno je kako je oko trideset posto osoba koje Tužiteljstvo Bosne i Hercegovine tereti za ratni zločin nedostupno domaćem pravosuđu. Isto to govore i podaci na internetskoj stranici Suda BiH, u kojem su trenutno potvrđene 132 optužnice i ti su predmeti u različitim fazama. Daljim uvidom u rubriku “Predmeti u toku” postaje jasno da je od ukupnog broja potvrđenih optužnica za ratne zločine njih 48 u fazi mirovanja jer su optuženi nedostupni. Na tim optužnicama nalaze se 52 osobe. Od toga je 32 bivša pripadnika Vojske Republike Srpske, MUP-a ili pak pripadnika struktura civilne vlasti Republike Srpske, najviše oficira, policijskih komandira ili članova općinskih kriznih štabova. Dodajmo ovome još pet nedostupnih bivših pripadnika VRS-a optuženih za ratne zločine na drugim sudovima u BiH te jednog na Županijskom sudu u Zagrebu.

OD GENOCIDA DO SILOVANJA

Među nedostupnim su i šesterica optužena za saučesništvo u genocidu: Radoslav Janković, Svetozar Kosorić, Tomislav Kovač, Milisav Gavrić, Borisav Stojišić i Rajko Drakulić. Trojica su nekadašnji visoki oficiri VRS-a. Radoslav Janković bio je oficir u Odjeljenju za obavještajno‑bezbjednosne poslove u Glavnom štabu VRS-a, a Svetozar Kosorić načelnik Odjeljenja za obavještajne poslove Drinskog korpusa. Tomislav Kovač optužen je za genocid kao zapovjednik Štaba policijskih snaga i zamjenik ministra unutrašnjih poslova RS-a. U optužnici stoji da je komandirao i držao pod nadzorom sve policijske snage koje su učestvovale u zarobljavanju muškaraca i dječaka, njihovom prisilnom zatočenju, transportu i masovnom pogubljenju na više lokacija: skladište ZZ Kravica, Cerska, Dom kulture u Pilici, ekonomija Branjevo, Sandići i Konjević-Polje. Živi u Srbiji. Ljetos je svjedočio u predmetu “Kravica” pred Višim sudom u Beogradu.

Borislav Stojišić i Rajko Drakulić bili su pripadnici Vojne policije Vlaseničke brigade, a optuženi su da su u julu 1995. “na punktu u mjestu Luke kod Vlasenice učestvovali u zaustavljanju konvoja u kojem su prevoženi civili iz Potočara, te su ih opljačkali, razdvajali muškarce od djevojaka, djevojke su silovali, a muškarce zatvorili u školu, a onda odveli na lokalitet Mršića i Jarovlja, gdje su ubijani”. U Mršićima je nakon rata pronađena masovna grobnica. Za ovaj zločin pred Sudom BiH sudi se Mili Kosoriću, komandantu Vlaseničke brigade Drinskog korpusa VRS-a, Momčilu Tešiću i Radi Gariću, komandiru Interventnog voda Vlaseničke brigade. Milisav Gavrić optužen je kao zamjenik komandira Policijske stanice Srebrenica. U optužnici stoji da je od 10. do 19. jula 1995. učestvovao u sistematskom hapšenju i ubistvima srebreničkih Bošnjaka.

Domaćim sudskim organima nedostupan je i Bogdan Stevanović. I on je optužen za zločine u Srebrenici, ali za one iz 1992. On je bio komandir SJB Skelani i član Kriznog štaba takozvane Srpske opštine Skelani. U optužnici stoji da je u augustu 1992. učestvovao u akcijama koje su rezultirale smrću najmanje 35 osoba. Pretpostavlja se da živi u Srbiji.

Traga se i za Slađanom Tasićem, kojeg optužnica tereti da je 16. juna 1992, zajedno s još nekoliko pripadnika VRS-a, učestvovao u prisilnom nestanku šest civila bošnjačke nacionalnosti kojima se gubi svaki trag. Nedostupan je i Duško Kornjača, kojeg optužnica tereti da je, kao predsjednik Kriznog štaba, kasnije komandant Ratnog štaba te predsjednik Skupštine opštine Čajniče i ministar odbrane u vladi tzv. Srpske autonomne teritorije Hercegovine, planirao i naredio progon nesrpskog stanovništva općine Čajniče od sredine aprila do kraja juna 1992.

I Rajko Kušić je nedostupan. On je optužen da je, kao komandant TO Srpske opštine Rogatica, kasnije komandant Rogatičke brigade i Prve podrinjske lake pješadijske brigade VRS-a, istovremeno u funkciji člana Kriznog štaba SO Rogatica i Opštinskog odbora SDS-a, organizirao nezakonito zatvaranje nesrpskog civilnog stanovništva, te da je direktno rukovodio napadima na civilno stanovništvo koje je ubijano, zatvarano u zatočeničke objekte, odvođeno na prisilne radove i nasilne nestanke.

Mladen Vasiljević bio je načelnik SJB Rogatica. I njega optužnica tereti da je učestvovao u progonu civilnog stanovništva, i to ubistvima, prisilnim nestancima i nezakonitom zatvaranju. “Nesrpsko stanovništvo je bilo zatvoreno u objekte Srednjoškolskog centra ‘Veljko Vlahović’ i fabriku slada ‘Rasadnik – Sladara’, koje je Vasiljević obilazio i ispitivao zatočenike. Žrtve su premlaćivane, odvođene na prisilne radove, žene i djevojke silovane, a stariji muškarci, djeca i žene prisilno su preseljavani s područja opštine. Imovina nesrpskog stanovništva je pljačkana i uništavana u velikim razmjerama”, navodi se u optužnici protiv člana rogatičkog Kriznog štaba koji ima i srbijansko državljanstvo.

Pasoš te zemlje ima i Dalibor Krstović, koji je, kao pripadnik VRS-a, optužen za silovanje zatočene Bošnjakinje 1992. u kalinovičkoj OŠ “Miladin Radojević”. Nedostupan je i Vitomir Popić, optužen da je, u svojstvu komandira Stanice milicije u SJB Gacko, od aprila do kraja 1992. učestvovao u udruženom zločinačkom poduhvatu koji je imao za cilj progon nesrpskog stanovništva iz općine Gacko. I jedna žena je nedostupna. Zove se Višnja Aćimović. Optužena je da je kao pripadnica VRS-a početkom juna 1992. na lokalitetu između Metališta i Zaukovlja u neposrednoj blizini logora Sušica kod Vlasenice učestvovala u strijeljanju 37 muškaraca bošnjačke nacionalnosti, koji su tu dovezeni autobusom iz zatvora iza zgrade suda u Vlasenici. Pored bosanskog, ima i srbijansko državljanstvo. Interpol je za njom 10. maja 2019. raspisao međunarodnu potjernicu. Njenom bratu Mići Kraljeviću, načelniku Vlasenice, ove je sedmice počelo suđenje za ratne zločine.

I Slađan Pajić je nedostupan. Njega je SIPA uhapsila 3. jula 2018, ali je pobjegao pošto mu je sud omogućio da se brani sa slobode. Optužen je da je sudjelovao u višestrukim silovanjima žene bošnjačke nacionalnosti, da je silovao djevojčicu od 13 godina, te da je mučio muškarce u prostorijama SUP-a u Vlasenici. Tužilaštvo pretpostavlja da se nalazi u Srbiji. I Zoran Stupar je optužen za zločine u Vlasenici: da je, između ostalog, učestvovao u širokom i sistematičnom napadu na sela Džamdžiće, Alihodžiće i Gradinu, gdje je ubijeno najmanje 16 civila bošnjačke nacionalnosti, a prognano više desetina. Interpol je za njim raspisao potjernicu u martu ove godine. Traga se i za Blagojem Vojvodićem i Čedom Bogičevićem, koje optužnica tereti da su, kao pripadnici VRS-a, učestvovali u progonu nebranjenog bošnjačkog stanovništva u selu Zaklopača.

OD BRATUNCA DO JAJCA

Protiv Novaka Stjepanovića, nekadašnjeg pripadnika Bratunačke brigade VRS-a, podignute su dvije optužnice. Prva za silovanje mlađe osobe bošnjačke nacionalnosti koja je bila zatočena u Sasama, a druga da je u selu Borkovac u općini Bratunac učestvovao u pronalaženju i hapšenju grupe od 14 civila bošnjačke nacionalnosti, u njihovom zlostavljanju i kasnije u ubistvu sedam osoba iz te grupe. Nastanjen je u Ljuboviji u Srbiji i za njim je raspisana međunarodna potjernica. Bratunačkoj brigadi pripadao je i Milan Trišić. Njega je ruka pravde već stigla, i to u SAD-u, gdje je radio kao vozač kamiona. Tamo je osuđen na 18 mjeseci zbog toga što je pri davanju podataka za “zelenu kartu” naveo da je za vrijeme rata živio u Srbiji. Priznao je da je učestvovao u “premlaćivanju, zarobljavanju i transportu muslimanskih zarobljenika” tokom etničkog čišćenja koje je počelo 1992. Priznao je i da je Bratunačka brigada VRS-a jedna od jedinica odgovornih za genocid u Srebrenici. Nakon odsluženja zatvorske kazne, bit će isporučen BiH..

Vinko Lazić bio je načelnik SJB Ugljevik. “Planirao, rukovodio, nadzirao i naređivao operacije policajaca u vrijeme širokog i sistematičnog napada usmjerenog protiv civila bošnjačke nacionalnosti u širem području sela Lokanj u opštini Zvornik, koji je trajao od početka aprila do kraja oktobra 1992, te je tako vršio progon ubistvima, zatvaranjem, mučenjem, nečovječnim postupanjem.” Nalazi se u Srbiji, odakle je u maju videolinkom svjedočio pred Sudom BiH na suđenju Goranu Maksimoviću i drugima kao svjedok odbrane Ljiljana Mitrovića.

Miloš Zekić optužen je da je, kao pripadnik VRS-a, sredinom maja 1992. u svlačionicama stadiona Šekovići, gdje su bili zatočeni civili bošnjačke nacionalnosti iz Osmaka i Memića, pucnjima iz puške usmrtio četiri osobe. Mediji su pisali kako se, prema podacima koje je SIPA dostavila Sudu BiH, a što je izjavila sutkinja Vesna Jesenković, krije u šumi ponad Šekovića, gdje, kao lovac, odlično poznaje teren, dok njegov branilac Nenad Rubež tvrdi da njegova porodica ne zna gdje je i da je čak njegov otac slao lovce u potragu za njim.

Branislav Gavranović je, kao pripadnik VRS-a, 19. augusta 1992. u maskirnoj uniformi, naoružan puškom i pištoljem, skupa s jednim N. N. licem došao u naselje Donja Puharska kod Prijedora, znajući da u jednoj kući žive osobe bošnjačke nacionalnosti, i silovao jednu ženu. Nedostupni su i Nedjeljko Aničić i Branko Basara. Oni su kao visoki oficiri JNA pristupili snagama VRS-a, Basara kao komandant 6. sanske brigade, a Aničić kao komandant Opštinskog štaba TO Srpske opštine Sanski Most. Optužuje ih se da su, kao članovi Kriznog štaba, počinili progon bošnjačkog i hrvatskog stanovništva, ubistvima, prisilnim preseljenjem, deportacijama, zatvaranjem, granatiranjem i rušenjem sela i vjerskih objekata.

Drago Samardžija bio je komandant 17. lake pješadijske brigade VRS-a. Optužen je da je “učestvovao u udruženom zločinačkom poduhvatu sa planom da se na nivou opštine Ključ sprovedu sve aktivnosti zacrtane po Upustvu o organizovanju srpskog naroda u vanrednim okolnostima od 1991., te naredio zajedničke akcije 17. lpbr i SJB Ključ za napade na sela opštine Ključ nastanjena muslimanskim stanovništvom.” Saša Dunović mu je bio potčinjen i učestvovao je u progonu Hrvata i Bošnjaka 1992. i počinio je ubistva. Nije se pojavio na ročištu o izjašnjenju o krivici septembra 2012. Za zločine u Ključu optužen je i Zoran Adamović. U optužnici se navodi da je kao pripadnik VRS-a u ljeto 1992. učestvovao u ubistvu četiri civila bošnjačke nacionalnosti u Gornjem Kamičku, prisilnom nestanku jednog civila iz Krasulja, kao i u nezakonitom privođenju, zlostavljanju i ranjavanju jedne osobe u skupini civila u Donjem Kamičku. Državljanin je Srbije. Interpol je 6. februara 2019. raspisao potjernicu za njim.

Nedostupan je i Milenko Karlica, optužen da je učestvovao u progonu i ubistvima bošnjačkog stanovništva u zaseocima Ekići i Alići u opštini Bosanski Novi. I Dragan Dopuđa je nedostupan. Optužen je da je kao pripadnik Vojne policije 15. bihaćke brigade VRS učestvovao u progonu bošnjačkih civila u ljeto 1992. S njim na optužnici bio je i Željko Stanarević, pa su postupci razdvojeni i Stanarević osuđen na 13 godina jer je na lokalitetu Hrgar pored Bihaća učestvovao u ubistvu najmanje deset Bošnjaka prethodno zatočenih u Ripču. Stanarević je ubio trojicu zatočenika, a onda je naredio ostalim da siđu s karoserije i poredaju se polukružno oko jame “Bezdan”. Jovo Jandrić i Slobodan Pekez optuženi su za zločine u Jajcu. Optužnica ih tereti da su učestvovali u strijeljanju 23 civila bošnjačke nacionalnosti nad provalijom u Tisovcu. Utvrđeno je da se nalaze u Srbiji.

NA OSTALIM SUDOVIMA

Problema s nedostupnim optuženicima nema samo Sud BiH. Grozdanu Saviću suđenje je počelo pred Okružnim sudom u Bijeljini. Iako je uhapšen u Rumuniji i izručen u decembru 2015, dozvoljeno mu je da se brani sa slobode. On se jednostavno nije pojavio na početku suđenja i njegovo ime se nalazi na listi osoba za kojima su raspisane međunarodne potjernice MUP-a RS. Optužen je da je kao pripadnik VRS-a od aprila do novembra 1992. u mjestima Koraj i Mrtvica u općini Lopare fizički zlostavljao, zastrašivao i udarao više civila bošnjačke nacionalnosti koji su iz bijeljinskog logora “Sabirni centar” dovođeni u ova sela na prinudni rad.

Dragan Petković optužen je pred Kantonalnim sudom u Sarajevu za zločine u selu Tihovići, ali je od 2016. nepoznato gdje se nalazi.

Mile Gvozden optužen je pred Kantonalnim sudom u Bihaću. Bio je na optužnici skupa s bratom Miroslavom Gvozdenom, koji je osuđen na 12 godina pred Višim sudom u Beogradu, a na osnovu optužnice preuzete od Kantonalnog tužilaštva u Bihaću. Optužen je da je kao pripadnik VRS-a 5. decembra 1992. učestvovao u ubistvu šesterice civila hrvatske nacionalnosti u Sasinu i Tomašici. Sud u Bihaću traga i za Slavkom Predojevićem. Optužen je da je kao pripadnik VRS-a 25. augusta 1992. u Skucanom Vakufu, u općini Sanski Most, ubio Semira Mehića.

Sinišu Milojčića traži Okružni sud u Banjoj Luci. Optužen je da je kao pripadnik VRS-a, skupa s Miladinom Trivićem i Slobodanom Bajićem, 18. juna 1993. zaustavio devetnaestogodišnju djevojku bošnjačke nacionalnosti koju su silom ubacili u Trivićevo vozilo i odvezli je na kupalište Mirnica. Sva trojica su je silovali, a na kraju je zadavili remenom od puške i tijelo odvezli do odvodnog kanala za otpadni materijal i bacili u vodu. Trivić je osuđen na 15, a Bajić na 8 godina. Siniša Milojčić je u međuvremenu postao švedski državljanin. Tamošnje pravosuđe ga je 2012. odbilo izručiti, a oglušilo se i o zahtjev da ga procesuira, jer po švedskim zakonima nakon 15 godina dolazi do zastare ako je osoba imala između 18 i 21 godine u vrijeme počinjenja zločina.

Ratko Andrić je pred Županijskim sudom u Zagrebu optužen da je kao pukovnik JNA i komandant zarobljeničkog logora Manjača od 12. septembra pa do kraja 1991. naređivao za sada nepoznatim čuvarima u logoru da zlostavljaju zarobljene pripadnike ZNG-a i MUP-a RH, te da je znao da u logoru ne postoje minimalni uvjeti za život te da se zatočenici odvode na ispitivanja gdje ih premlaćuju i da ništa nije poduzeo da to spriječi i kazni počinioce. Andrić je državljanin Srbije i živi u Pančevu, ali hrvatsko pravosuđe neće čekati izručenje već je opet krenulo u praksu suđenja u odsutnosti.

Sasvim je jasno da se veliki broj nekadašnjih pripadnika VRS-a, MUP-a RS-a i članova političkih struktura Republike Srpske protiv kojih je na bosanskim sudovima potvrđena optužnica za ratne zločine danas krije u Srbiji. Većinu njih Tužilaštvo Republike Srbije za ratne zločine izgleda ne želi procesuirati. Uglavnom su to osobe koje su u ratno vrijeme bile visoko pozicionirane u strukturama VRS-a, policije ili civilne vlasti. Sve upućuje na to da, uprkos tome što je Republika Srbija prije gotovo četiri godine usvojila Nacionalnu strategiju za procesuiranje ratnih zločina, tamošnje zakonodavne institucije to nerado čine, pogotovo ako je riječ o visokopozicioniranim kadrovima VRS-a, MUP-a RS-a ili pak civilnih struktura.

U četvrtom izvještaju o provođenju Nacionalne strategije za procesuiranje ratnih zločina, koji je Fond za humanitarno pravo objavio ove godine, navodi se da je, od 21 optužnice podignute od donošenja Strategije, ukupno 18 optužnica ustupljeno iz BiH. Dakle, u četiri godine Tužilaštvo za ratne zločine Republike Srbije podiglo je svega tri optužnice zasnovane na vlastitom radu. Pored toga, u izvještaju se govori da suđenja traju neobično dugo, te da se glavni pretresi zakazuju u prosjeku u roku od 30 dana. Problem je i to što tužilačka strategija nije odredila kriterije po kojima će se određivati prioriteti, kao i usvajanje Pravilnika o anomizaciji podataka o ličnostima u optužnicama Tužilaštva za ratne zločine, tako da su na njihovoj internetskoj stranici imena optuženih zamijenjena šiframa, čak i imena u pravosnažnim presudama, čime se javnosti oduzima pravo da znaju ko su ljudi koji su činili ratne zločine. Znači li sve ovo da Srbija želi da stavi tačku na priču o suđenjima optuženim za ratne zločine koji su se skrasili u njoj i kojima je u većini slučajeva dala državljanstvo?

 

 

PROČITAJTE I...

Definitivno, došao sam do zaključka da su u svim razdobljima Bošnjaci bili izuzetno odani Mađarskoj, u kojoj su živjeli. Mogu čak reći da su bili izuzetno dobre patriote koje su branile teritorijalni integritet ove države. Pisao sam mnoge studije o tome na mađarskom jeziku jer su to izuzetno važne teme. Trenutno sam baziran na učenje bosanskog jezika kako bih svoje doktorsko istraživanje upotpunio

Prenosi se da je ovu možda i najmanju sarajevsku džamiju narod i izvan njenog džemata posjećivao od njenog postanka. O samom njenom nastanku Vejsil Ćurčić piše kako je oko 1000. godine po Hidžri u Sarajevu živio hadži Mustafa Grlica, te da je imao svoje vinograde i čajire. “Pošto nije imao evlada (potomaka), okrenuo je čajir u vakuf, današnje Grlića Brdo, sjeveroistočno od grada, a vinograd je ostavio i dalje. Kad su došli muhadžiri iz Budima, bio je megju njima i neki muftija hadži Mustafa ef. Rogo, koji je kupio taj vinograd i poviše istoga podigao mahalu, koju i dan danas narod zove Vinograd, dok se zvanično piše Rogo-zade mahala. Više Vinograda ima džamija, tu je ukopat Rogo”

PRIDRUŽITE SE DISKUSIJI

Podržite nas na Facebooku!