Prošle sedmice, izraelska i libanska vlada su u Washingtonu objavile sporazum postignut uz posredovanje SAD-a o obnavljanju "primirja" i nastojanju da se postigne "sveobuhvatno" rješenje.
Uprkos tekućem izraelskom bombardovanju i vojnom upadu u južni Liban, uvjeti zahtijevaju samo od Hezbollaha da zaustavi svoje napade. Libanska grupa otpora brzo je odbacila pregovore, nazivajući ih "apsurdnim, ponižavajućim i uvredljivim".
Više od deset sedmica, Hezbollah se bori protiv obnovljenog izraelskog napada na jugu blažim ratom iscrpljivanja, oslanjajući se na dronove i male specijalizirane jedinice kako bi iscrpili izraelske snage, a istovremeno sačuvali vlastitu strukturu netaknutom.
Gotovo 70 dana nakon što je Hezbollah ušao u Ramazanski rat, posljednju rundu borbi koja je izbila u martu 2026. godine, može se oprezno, ali jasno reći da se današnji Hezbollah značajno razlikuje od snaga koje su se borile 2024. godine, barem po svojoj vojnoj organizaciji, spremnosti na bojnom polju i operativnoj fleksibilnosti.
Ta procjena se zasniva na toku borbi i učinku pokreta u trenutnom ratu, na poređenju sa Ratom podrške (Harb al-Isnad) iz 2023. i 66-dnevnim ratom iz 2024. godine, te na direktnom posmatranju na terenu i razgovorima s političkim akterima, komandantima i borcima otpora unutar Hezbolaha.
Ova razlika nije ograničena samo na opremu, naoružanje ili borbenu taktiku. Ona ukazuje na dublje preispitivanje mehanizama komandovanja, borbene doktrine i raspoređivanja snaga, pa čak i samih definicija pobjede i poraza u ratu.
Ono što se danas odvija u južnom Libanu podsjeća na postepeni proces rekonstrukcije i organizacijskog prilagođavanja nakon skupog i iscrpljujućeg 30-mjesečnog iskustva, od 8. oktobra 2023. do 2. marta 2026. godine.
Ipak, dok libanski lideri potpisuju sporazum koji bi razoružao otpor, a da pritom ne bi ništa zahtijevao od okupatora, njegov opstanak bi mogao manje zavisiti od bojnog polja, a više od unutrašnje politike i krhkosti samog Libana.
Obnovljene snage
Možda najvažnija transformacija leži u komandovanju i kontroli. Tokom 66-dnevnog rata, jedna od glavnih slabosti Hezbollaha bila je ranjivost njegovog komunikacijskog lanca i teškoća koordinacije između komandnog sjedišta i terenskih jedinica.
U određenim fazama, to je dovodilo do poremećaja u donošenju odluka, odgođenih reakcija i smanjenja borbenih sposobnosti.
Međutim, u nedavnom ratu, operacije su se nastavile na više frontova istovremeno, djelovanje jedinica se održalo bez dužih prekida, a veza između bojišta i štaba je bila održana.
Postoji nekoliko indikacija da je Hezbollah, poučen iskustvima Rata podrške i 66-dnevnog rata, fundamentalno transformirao strukturu svoje vojne organizacije
Ovo ukazuje na to da je Hezbollah, u velikoj mjeri, uspješno restruktuirao svoje komunikacijske i komandne mehanizme.
Čak i pod jakim pritiskom i teškim napadima, poput napada 8. aprila 2026. godine , vojna organizacija nije se urušila, a komandni lanac je uspio sačuvati svoju koheziju.
Jedan važan znak ove transformacije je efikasna kontrola vatre, uredna rotacija snaga, dostava oružja na položaje na prvoj liniji, pa čak i prikupljanje i kontinuirano objavljivanje snimaka sa bojnog polja od jedinica u akciji van mreže.
Za razliku od prethodnog perioda, kada su kretanje trupa ponekad bili poremećeni pod ratnim pritiskom, ovi procesi sada izgleda slijede unaprijed dogovorene rasporede i unaprijed definirane obrasce.
U novom modelu, primarni cilj nije zasićenje bojnog polja ljudstvom, već očuvanje određenog nivoa borbene efikasnosti i sprečavanje iscrpljivanja operativnih snaga.
Jedan od ključnih faktora iza ove transformacije čini se da je politika veće centralizacije vojnog komandovanja koju provodi novo rukovodstvo Hezbollaha: smanjenje višeslojnog donošenja odluka, osnaživanje mlađih i motiviranijih zapovjednika, te njihovo blisko praćenje i pozivanje na odgovornost za njihove misije.
Štaviše, postoji nekoliko indikacija da je Hezbollah, nakon što je naučio iz iskustava Rata podrške i 66-dnevnog rata, fundamentalno transformisao strukturu svoje vojne organizacije.
Ranije je svaki komandant imao određeni stepen autoriteta i diskrecije. Taj aranžman je imao svoje prednosti, ali je također usporavao donošenje odluka kada je brzina bila najvažnija. Pokret je sada koncentrirao autoritet pod jedinstvenom komandom, što može ubrzati kritične odluke i zaštititi koheziju komande.
Istovremeno, i naizgled u suprotnosti s tim, Hezbollah je smanjio ovisnost terenskih jedinica o centralnom štabu i dao komandantima srednjeg nivoa veća operativna ovlaštenja, omogućavajući im da donose odluke u skladu s uvjetima na bojnom polju.
Ovo nije samo taktičko prilagođavanje; naprotiv, odražava novo razumijevanje savremenog ratovanja.
Kvalitet iznad kvantiteta
U produženom ratu iscrpljivanja protiv neprijatelja koji dominira zrakom i stalno cilja snage i infrastrukturu, uspješnija organizacija je ona koja može očuvati svoju borbenu efikasnost i održati vatru čak i ako je centralna komanda poremećena.
Čini se da se Hezbollah danas kreće prema modelu u kojem fleksibilnost, preživljavanje i kontinuitet operacija imaju prednost nad apsolutnom centralizacijom - dizajnu u kojem misija ima prioritet nad strukturom. To je omogućilo nekim terenskim jedinicama da nastave s djelovanjem i održavaju vatru pod intenzivnim pritiskom, bez čekanja direktnih naređenja, djelujući umjesto toga unutar unaprijed definiranih okvira.
Jedna od najvažnijih lekcija Hezbollaha iz prethodnog rata bila je ponovna procjena načina na koji koristi ljudstvo i naoružanje. Čini se da je otpor zaključio da model zasnovan na akumuliranju snaga, održavanju širokog prisustva na bojnom polju i masovnoj vatrenoj moći protiv Izraela nije samo neefikasan, već može biti i pogubno skup u životima.
Shodno tome, pokret sada daje prioritet kvalitetu - ograničenim, ali specijaliziranim snagama opremljenim preciznim i efikasnim oružjem - nad kvantitetom. U ovoj logici, idad, ili spremnost, važniji je od tadada, ili brojnosti.
Kvalitet, vještina, izdržljivost i operativna efikasnost su odnijeli prednost nad čistom brojčanom snagom i preplavljivanjem bojnog polja jedinicama.
Upravo zato glavni teret trenutnog rata leži na jedinicama dronova, raketnim snagama, protivoklopnim jedinicama i novonastalim jedinicama dronova s pogledom iz prvog lica (FPV).
Za razliku od prethodnog perioda, Hezbollah više ne favorizuje masovno raspoređivanje ljudstva u borbenim zonama. Preferira da većinu svojih snaga - posebno pješadiju i nespecijalizovane jedinice - drži u rezervi, kako bi ograničio vlastite žrtve i efikasnije udario duboko u neprijateljsku teritoriju.
Rat iscrpljivanja
Međutim, najdalekosežnija promjena bi mogla biti u borbenoj doktrini.
U ratu 2024. godine, centralni princip je bio braniti teritoriju i blokirati bilo kakvo neprijateljsko napredovanje po gotovo svaku cijenu, čak i po cijenu velikih žrtava. Danas, znaci ukazuju na to da se Hezbollah okrenuo drugačijoj logici nametanja kontinuiranih troškova neprijatelju na svaki mogući način.
Ovaj pristup, usmjeren na postepeno smanjenje broja neprijatelja i rastuće žrtve, odražava redefiniciju pobjede i poraza na bojnom polju. Sprečavanje neprijatelja da učvrsti svoj položaj sada je važnije od sprečavanja privremene okupacije teritorije.
Iz trenutne perspektive Hezbolaha, gubitak dijela teritorije više ne mora nužno značiti poraz i poniženje. Važnije je to što neprijatelj ne može učvrstiti svoje prisustvo i ostaje izložen stalnom iscrpljivanju.
Po ovoj logici, čak ni potpuni pad područja južno od Litanija ne bi nužno značio definitivan strateški poraz.
Takav ishod bi nesumnjivo bio bolan i skup za Hezbollah, psihološki i politički. Ali, slično kao i u 1980-im i 1990-im, to bi istovremeno moglo povećati društvenu legitimnost otpora protiv okupacije, smanjiti domaći pritisak na pokret i stvoriti uslove za dugotrajan i skup rat iscrpljivanja protiv Izraela, izgrađen oko modela FPV-drona.
Sprečavanje neprijatelja da učvrsti svoj položaj sada je važnije od sprečavanja privremene okupacije teritorije
U takvoj doktrini, FPV dronovi bi igrali ulogu koju su nekada imale mučeničke operacije 1980-ih i 1990-ih.
Uz ove strukturne promjene, rat je donio značajan i opipljiv oporavak morala i vojnih snaga i društvene baze otpora.
Između 66-dnevnog rata i trenutnog sukoba, borci Hezbolaha i njegova baza podrške u Libanu suočili su se s nizom psiholoških i reputacijskih pritisaka: osjećajem neuspjeha u Ratu podrške, velikim gubicima u 66-dnevnom ratu, ubistvom stotina članova Hezbollaha tokom 15-mjesečnog primirja, te bijesom i razočaranjem koji su uslijedili nakon atentatata na iranskog vrhovnog vođu, ajatolaha Alija Khameneija.
Pa ipak, čini se da su isti ti faktori postali izvori motivacije za Hezbollahove baze i kadrove, te izvor pritiska odozdo na komandu da ponovo uđe u rat s Izraelom.
Paralelno s tim, vidljivi rezultati rekonstrukcije vojne organizacije na bojnom polju - ne samo kroz snimke FPV-dronom koje je objavio Hezbollah - pomogli su u vraćanju samopouzdanja i podizanju morala i otpornosti i društvene baze i strukture.
Uprkos svim ovim uspjesima, glavna prijetnja s kojom se Hezbollah danas suočava nije nužno samo bojno polje, već krhka domaća situacija u Libanu.
Izbjeglička kriza i njene ekonomske i društvene posljedice, zajedno s naporima određenih domaćih aktera - uključujući sadašnju libansku vladu - da rasplamsavaju političke i sektaške tenzije, mogle bi potkopati Hezbollahove performanse na bojnom polju i njegovu sposobnost da održi uspješan rat iscrpljivanja.
Dakle, iako su znaci Hezbollahove adaptacije i rekonstrukcije na bojnom polju jasni, trajnost ove situacije će u konačnici zavisiti od dinamike unutrašnjeg okruženja Libana - okruženja koje bi se na kraju moglo pokazati odlučujućim od samog ratnog fronta. (Palestine Chronicle)
Početna
Najnovije
Najčitanije
Na vrh