Raiffeisen Bank International (RBI) pokrenula je proces preuzimanja Addiko Banke kroz transakciju vrijednu 517 miliona eura, koja će, prema dostupnoj dokumentaciji, rezultirati strateškim razdvajanjem njenih poslovnih jedinica. Planom je predviđeno da RBI preuzme i integriše dijelove Addiko Grupe koji posluju unutar Evropske unije – u Sloveniji i Hrvatskoj – dok će se poslovanje u Srbiji, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori izdvojiti i prodati zasebnom entitetu.

Ova strateška odluka, formalizovana nakon što je RBI osigurao većinski udio s ciljem finalizacije do augusta 2026. godine, čeka regulatorna odobrenja Evropske centralne banke i nacionalnih nadzornih tijela.

U zvaničnom saopštenju upućenom investitorima, RBI navodi da je cilj akvizicije “jačanje tržišne pozicije na ključnim tržištima Centralne i Istočne Evrope unutar EU i optimizacija poslovnih operacija”. U dokumentu se ne elaboriraju geopolitičke implikacije niti se detaljno obrazlaže prodaja ne-EU dijela poslovanja, osim što se navodi kao dio “strateškog restrukturiranja portfolija”.

Analiza strukture najavljene transakcije, međutim, ukazuje na povlačenje linije razdvajanja duž vanjskih granica Evropske unije.

Hronologija događaja pokazuje da je borba za vlasništvo nad Addiko Bankom trajala mjesecima, uz učešće više zainteresovanih strana. Konačna ponuda RBI, objavljena početkom augusta, efektivno je okončala neizvjesnost, ali je istovremeno predstavila model koji ekonomski analitičari vide kao presedan.

Prema uslovima dogovora, dio Addiko Banke koji posluje izvan EU, a koji obuhvata tržišta Srbije, Bosne i Hercegovine i Crne Gore, trebao bi biti prodat srbijanskoj AIK Banci u vlasništvu Miodraga Kostića. Time bi se stvorila situacija u kojoj dva dijela do sada jedinstvene bankarske grupacije nastavljaju poslovati pod različitim vlasničkim i regulatornim okvirima – jednim usklađenim sa standardima Evropske centralne banke, a drugim podložnim lokalnim propisima i uticajima.

Ovakav ishod otvara pitanja o dugoročnoj strategiji evropskih finansijskih institucija na Zapadnom Balkanu. Dok se zvanična obrazloženja fokusiraju na tržišnu logiku i smanjenje rizika, stvarni efekat je stvaranje “finansijskog zida” koji formalizuje podjelu regiona na integrisani i neintegrisani dio.

Ovaj model nije bez presedana. Slične strategije povlačenja ili prodaje dijelova poslovanja u zemljama van EU zabilježene su i ranije kod drugih evropskih banaka koje su nastojale konsolidovati svoje bilanse unutar jedinstvenog tržišta Unije. U slučaju Komercijalne banke a.d. Beograd, slovenačka NLB Grupa je 2020. godine preuzela većinski udio od države Srbije, ali druge zapadne banke su se proteklih godina povlačile sa tržišta ili smanjivale izloženost.

Strukturiranjem Addiko transakcije, gdje se imovina unutar EU zadržava, a ona izvan prepušta regionalnom igraču, postavlja se jasan signal o percepciji rizika i strateškim prioritetima velikih evropskih sistema. Posljedice ovakve podjele mogle bi se odraziti na uslove kreditiranja, protok kapitala i dalju integraciju bankarskih sektora zemalja kandidata u finansijski sistem EU.