U Višegradu se obilježava Dan sjećanja na hapšenje Draže Mihailovića, komandanta četničke vojske koja je tokom Drugog svjetskog rata počinila masovna ubistva Bošnjaka u istočnoj Bosni i Sandžaku.
Dok se s jedne strane širom svijeta šire neutemeljene tvrdnje o navodnoj opasnosti koju Bošnjaci predstavljaju, isti politički akteri istovremeno glorificiraju one koji su odgovorni za ubijanje stotina i hiljada nevinih civila.
Bošnjaci bivaju lažno optuživani, a stvarni ratni zločinci se veličaju i njihova brutalna djela relativiziraju.
Takvi narativi ne samo da vrijeđaju sjećanje na žrtve, već i podrivaju povjerenje i stabilnost u državi.
Dragoljub Draža Mihailović, četnički zločinac, strijeljan je nakon suđenja za počinjene ratne zločine 17. jula 1946. godine. Uhapšen je u operaciji, koju je vodio Slobodan Penezić Krcun, a kojoj je bitno pridonijelo zarobljavanje Nikole Kalabića, bivšeg komandanta Gorske garde i bliskog Mihailovićevog prijatelja.
Kalabić je pristao sarađivati s OZNA-om tako što će stupiti u kontakt s Mihailovićem i pod izgovorom navodnog susreta s predstavnicima angloameričkih obavještajnih službi ga predati OZNA-inim agentima.
Tako je 13. marta 1946. Mihailović uhvaćen u selu Repuševići u okolini Višegrada, a istog dana u najvećoj tajnosti prebačen u zgradu OZNA-e Srbije u Beogradu. Tek 24. marta 1946. je tadašnji šef OZNA-e Aleksandar Ranković objavio vijest o njegovom hvatanju.
Suđenje Mihailoviću za izdaju i ratne zločine trajalo je od 10. juna do 15. jula 1946. godine. Proces je vođen pred Vrhovnim sudom Federativne Narodne Republike Jugoslavije u Beogradu.
Glavni dokazi protiv Mihailovića bili su originalni dokumenti iz zaplijenjene četničke arhive, kao i iz okupatorskih arhiva. Tokom suđenja, Mihailović je priznao da su njegovi komandanti sarađivali sa okupatorom, ali se branio da su to činili na svoju ruku.
Sud je iz mnogobrojnih pisanih dokumenata, originalnih depeša i izvještaja četničkih komandanata, utvrdio da su komandanti izvršavali Mihailovićeva naređenja, a ne da su radili na svoju ruku ili mimo njegove volje. Na osnovu originalnih depeša utvrđeno je da je Mihailović naređivao komandantima da vrše ratne zločine, ubijanje zarobljenih, paljenje, pljačku, uništavanje civilnog stanovništva... Od 47 tačaka optužnice, koju je Miloš Minić pročitao 10. juna 1946. u Beogradu, Mihailović je osuđen po osam tačaka.
Pored toga što je osuđen zbog oružane borbe na strani okupatora, Dragoljub Mihailović je osuđen za brojne ratne zločine, koje su počinile jedinice pod njegovom komandom, uključujući pokolj u Gatima, pokolj u Vraniću, pokolj u Boleču, pokolj u Drugovcu i pokolj muslimana Pljevalja, Čajniča i Foče.
Vojno tužilaštvo u optužnici protiv Mihailovića navelo je brojne zločine koje su Mihailovićevi zločinci počinili nad muslimanima. Između ostalog, "u decembru 1941. i tokom januara 1942. četnici su poklali više od dvije hiljade muslimana - ljudi, žena i djece iz okoline Foče, Čajniča i Goražda. Klanja su vršili na mostovima na Drini u Foči i Goraždu".
Dalje se navodi: Augusta 1942. Mihailovićevi četnici pod komandom Petra Baćovića, prilikom zauzeća Foče, zaklali su u Foči, i u grupi sela koja se skupa nazivaju Bukovica, otprilike 1.000 muslimana, među kojima je bilo oko 300 žena, djece i staraca.
Augusta 1942. na terenu oko Ustikoline i Jahorine (istočna Bosna) Mihailovićevi četnici pod komandom majora Zaharija Ostojića i Petra Baćovića zaklali su otprilike 2.500 muslimana, a sela popalili.
U jesen 1942. u Drežnici (Hercegovina) četnici iz okoline Gacka pri pokretu za Prozor zaklali su otprilike 100 muslimana.
Januara 1943. četnici Pavla Đurišića ubili su u srezu bjelopoljskom otprilike 400 muškaraca i otprilike 1.000 žena i djece islamske vjeroispovijesti.
U februaru 1943. četnici, pod komandom Zaharija Ostojića, Petra Baćovića, Pavla Đurišića, Voje Lukačevića, Vuka Kalaitovića i drugih, u srezovima pljevaljskom, čajničkom i fočanskom zaklali su 1.200 muškaraca i 8.000 staraca, žena i dece i opljačkali, pa potom spalili blizu 2.000 domova.
Osuđen je na smrt strijeljanjem 15. jula 1946, a strijeljan je zajedno s još osam najviših četničkih oficira 17. jula.
U martu 2015. godine Viši sud u Beogradu rehabilitirao je komandanta Kraljevske vojske u otadžbini Dražu Mihailovića i vratio mu građanska prava koja su mu bila oduzeta 1946. godine.
Sudija Aleksandar Trešnjev rekao je da je Sud usvojio zahtjev za rehabilitaciju i poništio presudu kojom je Mihailović 15. jula 1946. godine bio osuđen na smrt, a dva dana kasnije strijeljan.
Obilježavanje hapšenja Mihailovića u Višegradu predstavlja dio mnogo šireg procesa rehabilitacije i normalizacije četničkog pokreta i njegove ideologije, procesa koji se već godinama sistematski njeguje u političkom i društvenom prostoru Srbije.
Rehabilitacija Mihailovića pred Višim sudom u Beogradu 2015. godine bila je političko nastojanje da se četnički pokret reinterpretira, relativiziraju njegovi zločini i izbriše historijska odgovornost za masovne pokolje nad civilima, posebno nad Bošnjacima u istočnoj Bosni i Sandžaku.
Okupljanja poput ovog u Višegradu, praćena ikonografijom i porukama koje veličaju četnički pokret, predstavljaju otvoreno vrijeđanje sjećanja na hiljade ubijenih civila, ali i zastrašujuću poruku povratnicima koji pokušavaju obnoviti svoje živote na mjestima gdje su njihovi najbliži stradali.
Zabrinjavajuće je što se takvi događaji iz godine u godinu ponavljaju gotovo bez ikakve institucionalne reakcije države.
Svako društvo koje želi graditi stabilnu budućnost mora jasno i nedvosmisleno odrediti granicu između sjećanja i glorifikacije zločina. Sve dok se ta granica ne uspostavi, a institucije nastave šutjeti, poruka koja se šalje žrtvama i njihovim porodicama bit će poražavajuća, a to je da se u ovoj zemlji još uvijek vodi borba između historijske istine i zločinačkih ideologija.
Početna
Najnovije
Najčitanije
Na vrh