Hadži hafiz Husein Rakim efendija Islamović rođen je u Sarajevu 1839. godine i smatra se jednim od najznačajnijih bošnjačkih kaligrafa druge polovine 19. stoljeća. U rodnom gradu pohađa i završava Gazi Husrev-begovu medresu. Kod poznatog sarajevskog kaligrafa Abdulah Ajni efendije Hasagića započinje s prvim časovima kaligrafije.

Na dalje školovanje odlazi u Istanbul, gdje uporedo studira kaligrafiju. Rakim je prijateljima kazao da je nedugo nakon što je došao u Istanbul usnio san koji je shvatio kao znak da treba nastaviti svoj kaligrafski put. Naime, prema predaji, hafiz Rakim-efendija u snu je vidio da mu se mjesec prolio niz desnu ruku.

Četiri diplome za kaligrafiju

Vrijeme u Istanbulu provodi pred osmericom prvaka kaligrafije, koji mu 1867. godine daju četiri kaligrafske diplome za nesh, sulus i talik pismo. Koliko je za sada poznato, Rakim-efendija jedini je bošnjački kaligraf koji je imao četiri diplome za kaligrafiju.

Nakon povratka u domovinu, hafiz Husein Rakim efendija okuplja oko sebe nekoliko učenika i tako osniva svoju školu kaligrafije. Do danas su poznata imena pet uglednika i intelektualaca koji su učili kaligrafiju pred Rakim-efendijom: Behaudin efendija Sikirić, Akif efendija Hadžihusejinović-Muvekit, hafiz Sulejman efendija Čučak, hadži hafiz Mustafa efendija Čadordžija i hafiz Abdulah Ajni efendija Bušatlić. Pogleda li se biografija njegovih učenika, shvata se da su učenici Rakim efendije bili istaknuti velikani svoga vremena.

Osam levhi u Mišćinoj (Kebkebir hadži Ahmedovoj) džamiji u Sarajevu najstarije su kaligrafske kompozicije koje su sačuvane i koje je napisao Rakim efendija Islamović. Levhe su napisane sulus pismom, zlatnim slovima na crnoj podlozi i sadrže tekst uobičajen za bosanske džamije, tj. ime: Allaha, dž.š., Muhammeda, a.s., imena četverice pravovjernih halifa i imena dvojice unuka Muhammeda, a.s. Ispod imena Poslanikovog unuka Huseina nalazi se potpis Islamovića i godina nastanka, odnosno: “Napisao Rakim 1290ˮ. Kada se hidžretska godina pretvori u gregorijansku, dobije se 1873. godina.

Kaligrafski ciklus

Najveći kaligrafski ciklus Rakim efendije nalazio se u Gazi Husrev-begovoj džamiji u Sarajevu, i bio je sačinjen od četrdeset osam levhi. Sve su bile ispisane sulus pismom, s izuzetkom one na zidu mahfila koja je bila napisana talikom. Ovaj kaligrafski ciklus datira se u 1885. godinu, što potvrđuju dvije pripremne kaligrafske skice koje je Islamović napisao prije same realizacije. Nekada su se ove skice nalazile u arhivu Vakufske uprave za Bosnu i Hercegovinu, ali je nažalost njihov današnji smještaj nepoznat. Od ovog monumentalnog kaligrafskog projekta urađenog rukom jednog od najvećih bošnjačkih kaligrafa, sačuvale su se samo dvije levhe – to su dvije na portalu džamije.

Rakim efendija Islamović je zajedno sa znamenitim kaligrafom Alijem Faginovićem levhama ukrasio unutrašnjost turbeta Gazi Husrev-bega, koje se nalazi uz njegovu džamiju. Islamović je načinio središnji kaligrafski ciklus od osam levhi, dok je Faginović autor ostalih.

Harem Alipašine džamije

Jedini do danas poznati kaligrafski rad za epitaf, tarih, Rakim efendija Islamović napisao je za Mustafa-bega Dženetića 1874. godine. Ovaj nišan se nalazio nekada u haremu Hadži Kemaludinove (Ćemaluša) džamije u ulici Ferhadija, ali je nakon rušenja džamije prenesen u harem Alipašine džamije u Sarajevu, gdje se i danas nalazi.

Hadži hafiz Husein Rakim efendija Islamović napustio je domovinu i preselio 1891. godine u İnegöl (današnja Turska), gdje se nalazila veća grupa bošnjačkih iseljenika. Preminuo je 11. juna 1894. godine u Mekki, tokom hadža.

(bosnianexperience)