U srcu istočne Anadolije, u gradu Erzurumu, i danas stoje dvije džamije koje svjedoče o vremenu kada su dvojica velikih osmanskih državnika porijeklom iz Bosne oblikovala izgled ovog pograničnog grada. Lala Mustafa-pašina džamija iz 1562. i Murat-pašina džamija, podignuta 1573. godine, nisu samo vrijedni primjeri osmanske arhitekture, već i trajni spomenici vakifskoj tradiciji koja je stoljećima određivala život grada.

Džamije je posjetio putopisac Hamza Ridžal, a njima pisao na svojoj Facebook stranici "Putem svile" u ediciji "Tragom bosanskih ljiljana". 

- Lala Mustafa-pašina džamija smatra se prvim velikim osmanskim džamijskim zdanjem u Erzurumu. Nastala je dok je Mustafa-paša obavljao dužnost beglerbega ove pokrajine, a njen nacrt pripisuje se velikom Mimaru Sinanu. Nekada su uz džamiju postojali saraj, mekteb i hamam, ali je vrijeme sačuvalo samo džamiju, koja je i danas jedan od najprepoznatljivijih simbola Erzuruma.  Njena arhitektura odlikuje se izuzetnom skladnošću. Četiri kamena stuba nose centralnu kupolu, dok niz manjih kupola prostoru daje osjećaj širine i lakoće. Kroz dvadeset osam prozora svjetlost ravnomjerno obasjava unutrašnjost, stvarajući atmosferu koja, uprkos masivnim zidovima, djeluje prozračno i mirno. Poseban dojam ostavlja bogato oslikana kupola, ukrašena arabeskama, stiliziranim cvjetovima i kaligrafskim medaljonima s imenima Uzvišenog Allaha, poslanika Muhammeda, četvorice halifa te hazreti Hasana i Husejna. Vanjština, građena od tamnog vulkanskog kamena karakterističnog za Erzurum, djeluje strogo i gotovo tvrđavski, dok unutrašnjost otkriva sasvim drugačiji svijet ispunjen bojama i svjetlošću - ističe Ridžal. 

Samo jedanaest godina kasnije, u istom gradu, svoj vakuf podigao je još jedan znameniti Bošnjak – Murat-paša Kujudžija. Njegova džamija nastala je u vrijeme kada je Erzurum bio jedna od najvažnijih osmanskih pograničnih tvrđava prema Safavidskoj Perziji. Iako nije građena da se veličinom nadmeće s carskim džamijama Istanbula, savršeno je prilagođena gradu, njegovoj klimi i lokalnom kamenu.

- Masivni zidovi od bazalta i tufa stvaraju utisak čvrstine, dok okrugli vitraži unose crvene, zelene i zlatne odsjaje koji prostoru daju toplinu i živost. Dekoracija je odmjerena i nenametljiva – cvjetni motivi i kaligrafski medaljoni skladno prate arhitekturu, ostavljajući prostoru da "diše". Izvana se posebno ističe vitka munara ukrašena tamnim rombovima, jednim od karakterističnih motiva arhitekture Erzuruma. Nekada su oko džamije postojali Murat-pašin hamam, Ahmedije medresa i turbe Ane Hatun, čineći važno gradsko središte koje je stoljećima okupljalo stanovnike - piše Ridžal. 

Iako različite u detaljima, obje džamije povezuje ista ideja – stvaranje prostora koji nije služio samo molitvi, već je bio središte obrazovanja, društvenog života i razvoja grada. Više od četiri i po stoljeća kasnije, vakufi dvojice Bošnjaka i dalje čuvaju uspomenu na vrijeme kada su upravo ljudi iz Bosne ostavili dubok i prepoznatljiv trag u arhitekturi i historiji dalekog Erzuruma.