Belgijska policija sprovela je u utorak opsežnu operaciju pretresa i hapšenja u Briselu i Brugesu, u sklopu istrage o navodnoj zloupotrebi sredstava Evropske unije.
Operacija je izvedena po nalogu Evropskog javnog tužilaštva (EPPO), a među uhapšenima se nalazi i Federica Mogherini, bivša visoka predstavnica EU-a za vanjsku politiku i sigurnost, danas rektorka prestižnog College of Europe.
10 policajaca u civilu ušlo u zoru
Racije su započele u ranim jutarnjim satima, kada je oko deset policajaca u civilu upalo u sjedište Evropske službe za vanjske poslove (EEAS) u Briselu. Prema riječima očevidaca, policija je pažljivo i tiho pretražila kancelarije, dok je drugi zvaničnik EU-a potvrdio da se operacija odvijala istovremeno i u zgradama College of Europe u Brugesu, kao i u privatnim domovima osumnjičenih.
Tri osobe su privedene zbog sumnje na korupciju, prevaru u javnim nabavkama i sukob interesa, a zaplijenjena je i opsežna dokumentacija za potrebe istrage.
Ko je uhapšen?
Prema informacijama belgijskih medija, među uhapšenima se nalaze Federica Mogherini, nekadašnja šefica evropske diplomatije kao i Stefano Sannino, bivši generalni sekretar EEAS-a koji trenutno obavlja funkciju visokog zvaničnika u Evropskoj komisiji. Treća uhapšena osoba je menadžer College of Europe, čiji identitet još nije objavljen.
Iako EPPO nije zvanično potvrdio njihova imena, belgijski listovi Le Soir i L’Echo navode da su identiteti potvrđeni iz više diplomatskih izvora i da se radi o visokorangiranim osobama čiji je imunitet prethodno ukinut kako bi hapšenja mogla biti sprovedena.
Namješten tender
U fokusu istrage nalazi se sumnja da je College of Europe imao povlašten pristup povjerljivim informacijama tokom tendera za pokretanje nove Evropske diplomatske akademije — devetomjesečnog programa obuke evropskih diplomata koji finansira EEAS.
Prema dostupnim informacijama, College je 2022. godine kupio zgradu u Brugesu za 3,2 miliona eura upravo u trenutku kada se očekivalo raspisivanje tendera za smjeeštaj budućih polaznika akademije. Ubrzo nakon toga EEAS je toj instituciji dodijelio 654.000 eura kroz konkurs koji je sada pod istragom.
Istražitelji nastoje da utvrde da li je rukovodstvo Collegea unaprijed znalo kriterije i uvjete tendera, što bi ovoj instituciji dalo nepoštenu prednost u odnosu na druge zainteresovane kandidate. Ukoliko bi se to potvrdilo, radilo bi se o nelegalnom favorizovanju i nelojalnoj konkurenciji, kao i o mogućem dopremanju povjerljivih informacija iz vrha EEAS-a.
Moguća krivična djela
Ako se sumnje pokažu tačnim, slučaj bi mogao obuhvatiti čitav niz ozbiljnih krivičnih djela predviđenih evropskim zakonodavstvom. Istraga obuhvata prevaru u javnim nabavkama, korupciju, sukob interesa i povredu službene tajne. EPPO navodi da postoje "snažne indicije" da su evropska pravila o fer konkurenciji bila prekršena i da je jedna institucija imala pristup povjerljivim elementima tendera prije nego što je konkurs zvanično objavljen.
Zvaničnici Evropske komisije i EEAS-a odbijaju da komentarišu detalje istrage, ističući da je riječ o "aktivnostima iz prethodnog mandata" i da se podaci ne mogu iznositi dok postupak traje. Belgijska policija također odbija da daje izjave za javnost.
Najveći korupcijski potres ove decenije
Ovaj slučaj predstavlja jedan od najtežih skandala koji su pogodili institucije Evropske unije u posljednjih deset godina. Hapšenje Mogherini - žene koja je donedavno bila jedna od najutjecajnijih političkih figura u Briselu - izazvalo je šok u diplomatskim krugovima i otvorilo ozbiljna pitanja o nadzoru nad trošenjem novca Evropske unije, ali i o mogućim zloupotrebama u okviru elite koja upravlja evropskom birokratijom.
Istraga EPPO-a nastavlja se u tajnosti, a očekuje se da će u narednim sedmicama biti obavljeni novi razgovori i dodatne provjere finansijskih tokova. Sudska odluka o eventualnom podizanju optužnice mogla bi postati ključni trenutak u redefinisanju pravila o transparentnosti i integritetu u evropskim institucijama.
