Članica Predsjedništva Bosne i Hercegovine Željka Cvijanović istakla je da je "osnivanje 'Skupštine srpskog naroda u BiH' jedan od najznačajnijih datuma u savremenoj srpskoj historiji, dan kada je postavljen pravni temelj Republike Srpske".

- Zahvaljujući hrabrosti i jedinstvu srpskih zastupnika, Skupština srpskog naroda u BiH, formirana je iz potrebe očuvanja konstitutuivnosti, ravnopravnosti i opstanka srpskog naroda na vjekovnim ognjištima - rekla je Cvijanović povodom osnivanja Skupštine srpskog naroda u BiH 24. oktobra 1991. godine.

Historijske i pravne činjenice

Ona je naglasila da Narodna skupština Republike Srpske i danas predstavlja mjesto gdje se najsnažnije brane vitalni nacionalni interesi, imovina i institucije RS-a, te mjesto gdje se brani njena budućnost.

- U uvjerenju da će tako ostati i u narednom periodu, predsjedniku Narodne skupštine, svim sadašnjim i bivšim zastupnicima, kao i našim građanima čestitam 34. godišnjicu postojanja i rada Narodne skupštine Republike Srpske - navela je Cvijanović u čestitki.

Uz čestitiku koju je uputila Cvijanović dodajemo i historijske i pravno utemeljene činjenice.

U Haškom tribunalu zbog ratnih zločina osuđen je kompletan politički i vojni vrh entiteta Republika Srpska. Neki na doživotnu robiju, neki su priznali krivnju, neki su odležali kazne. Dan kada je osnovana ova skupština bio je uvertira za krvavi rat u Bosni i Hercegovini. 

Prijeteće poruke

Deset dana prije nego su se SDS-ovci odmetnuli od Skupštine RBiH i osnovali "Skupštinsku srpskog naroda", osuđeni ratni zločinac Radovan Karadžić sa skupštinske govornice tog 14. oktobra 1991. godine uputio je prijeteće poruke: 

- Put kojim vodite Bosnu i Hercegovinu je ista ona autostrada pakla i stradanja kojem su pošle Slovenija i Hrvatska. Nemojte da mislite da nećete odvesti Bosnu i Hercegovinu u pakao, a muslimanski narod možda u nestanak, jer muslimanski narod ne može da se odbrani ako bude rat ovdje - rekao je Karadžić prije 34 godine.

Nakon toga, srpski zastupnici su napustili Skupštinu Republike Bosne i Hercegovine i 24. oktobra osnovali "Skupštinu srpskog naroda". 

Momčilo Krajišnik je bio predsjednik Narodne skupštine RS-a u njenom prvom sazivu 24. 10. 1991. – 19. 10. 1996. godine. Njega je Haški tribunal osudio na 20 godina zatvora, zbog zločina nad nesrpskim stanovništvom tokom rata u BiH, od početka jula 1991. do kraja decembra 1992. godine.

Na listi osuđenika, među zastupnicima prvog saziva NSRS-a, koji je izglasao šest strateški ciljeva, je i Radoslav Brđanin. On je osuđen na 30 godina zatvora zbog zločina počinjenih protiv nesrpskog stanovništva području tzv. Autonomne regije Krajina od 1992. do 1995. godine.

Brđanin se nalazio na raznim visokim funkcijama uključujući poziciju predsjednika Kriznog štaba tzv. Autonomne regije Krajina. Ovo tijelo je ustanovljeno da bi usklađivalo primjenu strateškog plana da se područja države naseljena Srbima međusobno povežu, a većina nesrba trajno premjesti iz njih. Integralni dio ovog strateškog plana je bilo uspostavljanje logora među kojima su i zloglasni logori Omarska, Trnopolje i Keraterm.

Podsjećamo, Karadžić je na sjednici NSRS 12. maja 1992. godine predložio, a zastupnici usvojili strateške ciljeve srpskog naroda u Bosni i Hercegovini. Ove ciljeve je NSRS prihvatila kao zvaničnu politiku Republike Srpske tokom rata:

Šest strateških ciljeva srpskog naroda:

1.Državno razgraničenje od druge dvije nacionalne zajednice,
2.Koridor između Semberije i Krajine,
3.Uspostavljanje koridora u dolini rijeke Drine, odnosno eliminisanje Drine kao granice između srpskih država,
4.Uspostavljanje granice na rijekama Uni i Neretvi,
5.Podjela grada Sarajeva na srpski i muslimanski dio i uspostavljanje u svakom od dijelova efektivne državne vlasti,
6.Izlaz Republike Srpske na more

Izbjegli hašku pravdu

Hašku pravdu izbjegli su Vojislav Maksimović, Petko Čančar i Aleksa Buha, također zastupnici NSRS-a. Maksimović prema sudskim kriterijima nije bio ratni zločinac, ali između njegovog političkog djelovanja i pokolja Bošnjaka u Foči postoji čvrsta veza. Također, bio je i član Kriznog štaba, koji je odgovoran za rušenje Aladža džamije u Foči. 

U aprilu 1993, u vojničkoj uniformi, aktivistima SDS-a u poluspaljenoj Foči, tada već bez ijednog Bošnjaka i bez prelijepih fočanskih džamija obratio se sljedećim riječima:

- Bolje nam je da uništimo sve naše dušmane nego da djeca naša i potomci budu pod nečijim nogama. Mi ne možemo biti mirni ako nećemo živjeti u samostalnoj Republici Srpskoj, a kamoli ako nećemo biti u zajednici srpskih zemalja.

Među mozgovima fočanskih Srba koji su osmislili projekat etničkog čišćenja ne samo u ovom gradu već diljem Bosne i Hercegovine je i Petko Čančar.

Još jedan zastupnik prvog saziva Narodne skupštine RS kojom je predsjedavao ratni zločinac Momčilo Krajišnik bio je osumnjičen za ratne zločine.

Zastupnik bio i Dodik

Miroslav Vještica uhapšen je u svom stanu u Banjoj Luci, a nakon što je Haško tužilaštvo ovaj predmet klasificiralo oznakom "A" temeljem čega je dobijena saglasnost da se procesuira pred domaćim sudovima.

Sumnjičilo ga se za zločin počinjen u Bosanskoj Krupi, te je bio i pritvoren oko šest mjeseci. Nakon što je postupak protiv njega obustavljen, Vještica je tužio državu BiH za više od 140.000 KM, zbog nezakonitog pritvora, pretrpljene duševne boli te izgubljene zarade.

U prvom sazivu Narodne skupštine RS-a sjedio je kao zastupnik i bivši predsjednik RS-a Milorad Dodik. 

Zahtjevi za rat

Još jedno zvučno ime, najbliži saradnik osuđenog ratnog zločinca Radovana Karadžića, obavljao je zastupničku funkciju u prvom skupštinskom sazivu. Dragan Kalinić, kao Karadžićev glavni pomoćnik, u maju 1992. tokom 16. zasjedanja Skupštine bosanskih Srba, zahtijevajući rat i istrebljenje Bošnjaka govorio je: 

- Poznavajući naše neprijatelje (Bošnjake) i njihovu podmuklost, i to do koje im se mjere ne smije vjerovati, dok ne budu fizički, vojno uništeni i satrti, što očito pretpostavlja uklanjanje i likvidaciju ključnih ljudi, ne oklijevam opredijeliti se za rat - rekao je početkom ratnih užasa Kalinić.

Evo kako su završili osnivači Republike Srpske: 

- Momčilo Krajišnik - osuđen na 27 godina zatvora (smanjeno na 20 godina)

- Biljana Plavšić - priznala zločine, osuđena na 11 godina zatvora

- Radoslav Brđanin - osuđen na 32 godine

- Radovan Karadžić - doživotna robija

- Ratko Mladić -  doživotna robija 

- Nikola Koljević - umro 1997. godine

- Velibor Ostojić - umro 2009. godine