Zašto smo nagradu “25. novembar” dodijelili Irfanu Horozoviću

Dakle, uzimajući u obzir obim, raznovrsnost i umjetničku vrijednost cjelokupnog književnog stvaranja Irfana Horozovića, kao i utjecaj njegovih tekstova na književnoumjetničke razvojne puteve naše književnosti, mišljenja smo da nagrada za životno djelo “25. novembar” više nego zasluženo pripada Irfanu Horozoviću.

Na zasjedanju održanom 13. novembra 2017. godine žiri za dodjelu nagrade “25. novembar” jednoglasno je odlučio da se nagrada za životno djelo iz oblasti književnosti dodijeli književniku Irfanu Horozoviću. Svoju odluku žiri temelji na ocjeni cjelokupnog književnog rada Irfana Horozovića, kao i njegove recepcije u Bosni i Hercegovini te inostranstvu. U vezi s ovim, žiri javnosti podnosi sljedeće:

Obrazloženje za dodjelu nagrade “25. novembar” za životno djelo iz oblasti književnosti Irfanu Horozoviću

 Pripovjedač, romanopisac, esejist, pjesnik i dramski pisac Irfan Horozović svojim cjelokupnim književnoumjetničkim djelom zauzima sam vrh bosanskohercegovačke književnosti. S više od četrdeset objavljenih naslova za djecu i odrasle, prijevodima, brojnim pozorišnim izvedbama njegovih drama, kao i brojnim nagradama, književnoumjetnički opus Irfana Horozovića može se smatrati izuzetno velikim i značajnim ne samo u bosanskohercegovačkim okvirima nego i mnogo šire. U pitanju je cio jedan književnoumjetnički sveobuhvatni kosmos beskrajnog teksta ili, autorovim riječima, beskrajne balukabadske biblioteke.

Irfan Horozović rođen je u Banjoj Luci 27. aprila 1947. godine, gdje je završio osnovnu školu i gimnaziju. U Zagrebu je diplomirao na Filozofskom fakultetu komparativnu književnost i jugoslavenske jezike i književnosti. U radnoj i stvaralačkoj karijeri Irfan Horozović bio je urednik Studentskog lista, Pitanja i Puteva, odgovorni urednik u izdavačkoj djelatnosti Novog glasa u Banjoj Luci. Također, bio je dugogodišnji urednik u Igranom programu RTV Federacije BiH, glavni urednik časopisa Život, a danas je urednik Bošnjačke književnosti u 100 knjiga – u BZK Preporod.

Irfan Horozović dobitnik je brojnih nagrada, od kojih izdvajamo: Nagradu 7 sekretara SKOJ-a 1972, Nagradu Grada Banje Luke za književnost 1980, Nagradu za najbolju knjigu za djecu, KPZ i Oktobarska pjesnička drugovanja Tuzla 1986, Nagradu Udruženja književnika BiH 1988, Nagradu Društva pisaca BiH 1998, Nagradu “Meša Selimović” za najbolji roman na jezičkom prostoru Bosne i Hercegovine, Hrvatske, Srbije i Crne Gore za 2002. godinu.

U svom stvaralačkom radu Irfan Horozović objavio je nekoliko knjiga poezije: Zvečajsko blago, “Glas”, Banja Luka, 1969; Testament iz mladosti, “Glas”, Banja Luka, 1980; Knjiga mrtvog pjesnika, “Horus”, Zagreb, 1997; te Knjiga mrtvog pjesnika, drugo dopunjeno izdanje, “Šahinpašić”, Sarajevo, 1999; Buduće svršeno vrijeme, DES, Sarajevo 2001; i Kaleidoskop, Izabrane pjesme, “Šahinpašić”, Sarajevo, 2006.

Od proznih ostvarenja Irfana Horozovića izdvajamo: Talhe ili Šedrvanski vrt, BC, Zagreb, 1972; Zatim izdanja iste knjige: “Svjetlost”, Sarajevo, 1991; “Sarajevo Publishing”, Sarajevo, 1997; Biblioteka Dani, “Civitas” d.o.o., Sarajevo, 2004; “Šahinpašić”, Sarajevo, 2007; Salon gluhonijemih krojačica, “Svjetlost”, Sarajevo, 1979; Karta vremena, “Veselin Masleša”, Sarajevo, 1983; Noćne ceremonije, “Svjetlost”, Sarajevo, 1984/1985; Iluzionistov grob i lebdeća žena, “Prosveta”, Beograd, 1991; Prognani grad, “Antibarbarus”, Zagreb, 1994; Bosanski palimpsest, “Durieux”, Zagreb, 1995; Oblak čija lica prepoznajemo, “Bosanska riječ”, Wuppertal, 1997. i 1999; Prodavnica noževa, “Damad”, Novi Pazar, 1999; Izabrane pripovijetke, “Sejtarija”, Sarajevo, 2000; Beskrajni zavičaj, TKD “Šahinpašić”, Sarajevo, 2005; U sumrak padaju jabuke /Berlinski nepoznati prolaznik, U: “Bošnjačka književnost u 100 knjiga”, VIII kolo, BZK “Preporod”, Sarajevo, 2005.

Zasigurno najznačajniji dio umjetničkog stvaralaštva Irfana Horozovića čine njegovi romani: Pisaći stroj ručne izrade, u knjizi Karta vremena, “Veselin Masleša”, Sarajevo, 1983; Rea, “Veselin Masleša”, Sarajevo, 1987; Kalfa, “Svjetlost”, Sarajevo, 1988. i TKD “Šahinpašić” 2005; Sličan čovjek, “Bosanska knjiga”, Sarajevo, 1995; Berlinski nepoznati prolaznik, “Ljiljan”, Sarajevo, 1998; Imotski kadija, “Ogledalo”, Sarajevo, 2000; “Sedam”, Sarajevo 2002; TKD “Šahinpašić”, Sarajevo 2005; Filmofil, “Sejtarija”, Sarajevo 2000, zajedno sa Filmofil, “Šahinpašić”, Sarajevo, 2008; William Shakespeare u Dar es Salaamu, “Mozaik knjiga”, Zagreb 2002; TKD “Šahinpašić”, Sarajevo, 2003. i 2005; Psi od vjetra, TKD “Šahinpašić”, Sarajevo, 2003; Quadriga, TKD “Šahinpašić”, Sarajevo, 2005; Sokolarov sonet, “Stav”, Sarajevo, 2016.

Knjige za djecu Irfana Horozovića, kao veoma čitane, imale su i po nekoliko izdanja: Vauvan, Književni klub “Ivan Goran Kovačić”, Bihać, 1986; “Svjetlost” i “Veselin Masleša”, Sarajevo, 1991; “Targa”, Zagreb, 1995; “Bosanska riječ”, Wuppertal 1995, 2000. i 2008; Mađioničar iz prijestonice domina, “Glas”, Banja Luka 1988; “Novi glas”, Banja Luka, 1990; te (s Vauvanom) “Targa”, Zagreb 1995; “Bosanska riječ”, Wuppertal-Sarajevo, 1995, 2000. i 2008; Inspektor vrtnih patuljaka, “Bosanska riječ”, Wuppertal-Sarajevo, 1998, 2005. i 2008; Jedan mali magarac zvani Zanzibar, dvojezična slikovnica, “Sejtarija”, Sarajevo, 2003; Snježni tigar skače kroz vatreni obruč, “Bosanska riječ”, Tuzla, 2008.

Irfan Horozović se već 1968. godine, dakle svojim prvim tekstom, ogledao kao dramski pisac, a drame, kako za odrasle, tako i za djecu, nastavio je pisati tokom svog cjelokupnog stvaralačkog perioda. U pitanju su: Šesta smrt Benjamina Talhe, drama za glasove, Radio Zagreb, 1968; Ružičasta učiteljica, dramolet. Praizvedba: Narodno sveučilište “Božidar Maslarić”, Miniteatar, Osijek, 1970. Izvedba i knjižica; Soba. Groteska. Prolog. Zagreb 1970; – 2. izd. Zajednica profesionalnih pozorišta, Sarajevo 1977; Tanka katanka. Farsa za djecu. Dječije pozorište Banja Luka 1971; Zadovoljština. Drama za glasove. Radio Zagreb 1972; Pehlivan Arif Tamburija, Burleska, praizvedba: Studentsko pozorište Banja Luka, 1978; Šeremet, Narodno Pozorište, Banja Luka, 1982, TV Sarajevo, 1982. Knjiga ZPP, Sarajevo, 1985; Posuđena rečenica. Drama za glasove. Radio Sarajevo 1991; Proba. Dramolet. Praizvedba: Kamerni teatar 55, Sarajevo, 1998; Izabrane igre. Drame. Svjetlost, Sarajevo 2000; Tri Sabahudina. Tragična komedija. Praizvedba: Kamerni teatar 55, Sarajevo, 2001. Irfan Horozović autor je i jednog filmskog scenarija: Zaboravljena poslovica. Premijera: RTV FBiH 2003, režiser Dubravko Bibanović.

Od prevedenih tekstova Irfana Horozovića izdvajamo: Familio Talhe au Sedrvangardeno,  Esperanto savez BiH, Sarajevo-Banja Luka, 1991. Esperanto-ligo de Biosnio kaj Hercegovino kaj komunuma organizo de Esperanto-juncularo, Banja Luka; Iluzionistov hrob a levitujuca žena, “Fragment”, Bratislava, 1994; One little donkey called Zanzibar, “Sejtarija”, Sarajevo, 2003.

Irfan Horozović javio se kao autor krajem šezdesetih godina dvadesetog vijeka, upravo u vrijeme kada je moderni način stvaranja dosegao svoju potpunu zrelost, i to knjigama poezije i dramom, da bi već početkom sedamdesetih u književnost ušao na velika vrata borhesovski postmodernom zbirkom pripovijedaka Talhe ili Šedrvanski vrt.  Njegova poezija u svom je razvojnom poetičkom putu prešla most između modernizma i postmodernizma, od magijski nadrealne slike do lirske pjesme narativne sadržine, od tradicijskog i zavičajnog prostora do egzistencijalnog grča u egzilu, od vezanog stiha i tradicijske inspiracije do slobodnog stiha i postmoderne tekstualne igre.

Pjesme Irfana Horozovića prepune su sjećanja koja se zbog uvođenja dvojnika ispoljavaju pseudodokumentaristički, zatim, brojnih tekstualnih aluzija, citata i pseudocitata, književnohistorijskih i kulturalnih referenci. S druge strane, u Horozovićevim dramama nalazimo elemente poetizacije uz, naravno, obaveznu i beskrajnu igru, ne tek samo glumačku, nego igru s riječima, magijsku igru s prostorom, vremenom i protagonistima, igru koja traje u prostorima između košmarnih snova i jave. Također, Horozovićevi tekstovi namijenjeni djeci ostvareni su kao fantazmagorije prvog reda, s mnogo ludizma i humora.

No, ono što čini najobimniji i zasigurno najznačajniji dio opusa Irfana Horozovića jeste njegova proza. Od pojave njegove zbirke Talhe ili Šedrvanski vrt 1972. godine može se govoriti o postmodernom diskursu u bosanskohercegovačkoj i bošnjačkoj književnosti. Književna kritika ga od tog momenta svrstava među najinovativnije književnike savremene bosanskohercegovačke književnosti, zajedno s Dževadom Karahasanom, Nedžadom Ibrišimovićem ili Vitomirom Lukićem, smatrajući da je naša literatura upravo tih godina stekla svoju punu zrelost. Među mogućnostima razumijevanja proznog opusa Irfana Horozovića nameće se filozofija i estetika postmodernizma, koja u prvi plan stavlja fantastično i magijsko, labirint i biblioteku, knjigu i slovo, kao i preispisivanje povijesti i kulture, identiteta i pamćenja.

Horozović svoj fantastički poetički okvir utemeljenje upravo u zbirci Talhe ili Šedrvanski vrt, a nastavlja u romanima Kalfa i Rea, pa i u onim kasnijim s tematikom rata. Intertekstualnost, metatekstualnost kao i tekstualni okvir temeljne su odrednice gotovo svih proza Irfana Horozovića, kao i oneobičavanje hronotopa i protagonista, fragmentiranost i kolažna igra. Tako je, naprimjer, roman Imotski kadija kao cjelina ostvaren u suodnosu s najznačajnijom bošnjačkom baladom Hasanaginica, koja mu je poslužila kao prototekst. Horozović je stvorio metakreativni tekst te različitim transformacionim postupcima “prenio” baladu i njen kontekst u roman slijedeći postmodernu poetiku, po kojoj je prošlost dostupna samo preko ranijih tekstova, uz neizostavnu poetizaciju narativnog iskaza. Na sličan su način romani Kalfa i Rea otvoreni prema tekstualnosti i narativnoj igri magijskog i fakcijskog, historijskog i pseudohistorijskog. S druge strane, romani Sličan čovjek i Berlinski nepoznati prolaznik, te pripovijetke iz zbirke Prognani grad ispisuju historiju izgubljenog zavičaja i izgubljenog grada kao toposa traganja za identitetom poljuljanim u surovom prognaničkom i egzilantskom životu.

Irfan Horozović aktualizira pitanje individualnog, ali i kolektivnog identiteta na sličan način i u romanima Filmofil i William Shakespeare u Dar es Salaamu, kao i u ostatku svog tzv. “prognaničkog opusa”. Postmoderni je kanon Horozovićevog ratnog pisma intermedijalnog i hibridnog karaktera, čiji su dijelovi različite knjige i polemike, eseji, hronike, pa čak i fotografije, filmovi ili grafiti. Kao svestran književnik, Horozović svjedoči o duhovnoj kataklizmi u ratnom i poratnom ambijentu kada se postavljaju ključna identitarna pitanja u okviru kojih se izdvaja individualna tragedija tek kao dio kolektivne ili porodične historijske zle kobi, no bez mitologiziranja žrtve i mučeništva, a u korist ljudskog dostojanstva. Izgnanstvo i egzil kao stanja svijesti, metonimijsko prisustvo prognanog grada, te potreba za pamćenjem i svjedočenjem tragedije dominantno su odredili Horozovićevo pisanje u posljednjih dvadesetak godina.

Ako bismo si dopustili slobodu intervencije u riječi Alije Isakovića: “Od Hasanaginice (i prije), do Selimovićevog Derviša (i poslije) traje emanacija osobite duhovne komponente […]”, onda bismo mogli reći da tu osobitu duhovnu komponentu bosanskohercegovačke i bošnjačke književnosti možemo pratiti od Hasanaginice (i prije) do Horozovićevog Imotskog kadije (i poslije). Dakle, uzimajući u obzir obim, raznovrsnost i umjetničku vrijednost cjelokupnog književnog stvaranja Irfana Horozovića, kao i utjecaj njegovih tekstova na književnoumjetničke razvojne puteve naše književnosti, mišljenja smo da nagrada za životno djelo “25. novembar” više nego zasluženo pripada Irfanu Horozoviću.

Žiri za dodjelu nagrade za životno djelo “25. novembar”

Prof. dr. Dijana Hadžizukić, predsjednik

Prof. dr. Sanjin Kodrić, član

Prof. dr. Fahrudin Rizvanbegović, član

Prof. dr. Almir Bašović, član

Glavni urednik sedmičnika Stav Filip Mursel Begović, član

 

PROČITAJTE I...

Nakon albuma Firma Ilegal, grupu napušta Adisa Zvekić, glavni vokal, koautor tekstova i jedan od osnivača “originalne Dubioze”, zbog, kako je svojevremeno izjavila, “nedostatka slobode i prostora kako bi se ostvarila kao umjetnik kakav želi biti”. Već se tada moglo naslutiti da će bend pretrpjeti određenu transformaciju, ali da će u konačnici pribjeći općoj komercijalizaciji, bukvalizaciji i banalizaciji originalnog umjetničkog izražaja, niko nije očekivao, a trebao je

PRIDRUŽITE SE DISKUSIJI

Podržite nas na Facebooku!