Na BiH i Srbiju direktno se reflektiraju odnosi Zapada i Rusije

Da li je moguće zaustaviti historiju, da li su mogući ireverzibilni historijski odnosi, da li je moguće vratiti stanje bivšeg Hladnog rata, u kojem je na jednoj strani Zapad, a na drugoj strani Ruska Federacija s danas samostalnim državama bivšeg Sovjetskog Saveza? Odgovor je na sva ova pitanja negativan, ali time je budućnost neizvjesnija. Može li historija izaći iz svoje ratne ljušture? Može li biti budućnosti bez ratova, uključujući i prostor Zapada i RF, kao i onaj oko i između njih

 

U historiji odnosa EU i Ruske Federacije (RF) bilo je nekoliko perioda diplomatskih odnosa različitog intenziteta saradnje i zategnutih međusobnih odnosa, uspona i padova u različitim oblastima društvenog i političkog života. Kameni temeljci njihovih odnosa mogu se situirati oko nekoliko savremenih društveno‑historijskih činjenica i događaja koji su iskrsavali u međusobnom rivalstvu i partnerstvu uspostave novog poretka savremenog svijeta nakon pada Berlinskog zida i najave kraja historije.

Grubom periodizacijom tog skoro polustoljetnog historijskog perioda moramo zapaziti i izdvojiti nekoliko političko‑historijskih događaja koji imaju poseban značaj u njihovim odnosima, a to su, između ostalih, energetska kriza rusko-ukrajinskih odnosa u isporuci i naplati nafte, ulazak država bivšeg SSSR-a u NATO i Evropsku uniju, ruska agresija na Gruziju (2008) te ruska aneksija Krima (april 2014). Svaki navedeni događaj ostavljao je nekada veće i teže, a nekada lakše i manje negativne posljedice po njihove međusobne odnose, ali se direktno ili indirektno prenosio i na države i prostore koji ne ulaze u neposrednu i direktnu zonu vojno-političkog utjecaja jedne od ovih dviju strana, kao što su države Zapadnog Balkana, posebno na BiH i na Srbiju.

ODNOSI EU I RUSKE FEDERACIJE

Sve do ruske aneksije Krima, EU i RF održavale su međusobne diplomatsko političke i druge odnose, nekada s manje, nekada s više međusobne hladnoće i napetosti u oblastima kao što su privreda nauka, kultura i obrazovanje, s tim što je nakon navedenog događaja došlo do bitnog narušavanja svih njihovih međusobnih odnosa, a posebno u vojnoj i ekonomskoj saradnji. Od aneksije Krima EU i SAD uveli su određene vrste sankcija RF. Prema svim pokazateljima društvenog stanja, RF trpi značajne posljedice tih odnosa, što se može vrlo nepovoljno odraziti na sigurnosnu situaciju Zapadnog Balkana kao neku vrstu njihove, nazovimo, tampon‑zone.

Nakon dolaska do zajedničkog stanovišta o proširenju Evropske unije, na samitu EU i RF, održanom u Luksemburgu aprila 2004. godine, značajna pažnja u njihovim direktnim međusobnim odnosima bila je posvećena pitanjima međusobne privredne, vojne i humanitarne saradnje, kao i sigurnog ulaska i tranzita kroz Kalinjingradsku oblast. Politika odnosa dviju strana stvorila je tada okvir za uspostavu jedinstvenog obrazovnog prostora, za visoku kompatibilnost i međusobno priznanje, ne samo univerzitetskih već dugoročno i svih školskih diploma. U oblasti kulture i nauke Rusija je uvijek bila i ostala, ako ne predvodnica, onda veoma značajan dio evropskog naučnog i kulturnog prostora.

Između EU i RF do 2007. godine bili su uspostavljeni odnosi međusobnog partnerstva i saradnje i u oblasti sigurnosti, što je omogućilo ponekad zajedničko, a ponekad istovremeno djelovanje NATO-a i Armije RF, ne samo na ratom zahvaćenim područjima u svijetu već i druge oblike humanitarnog djelovanja i pomoći na prostorima na kojima su se javljale prirodne nesreće i katastrofe. Interesi obiju strana zahtijevali su mnogo efikasniju saradnju i odlučniju, kako partnersku, tako i pojedinačnu borbu svake strane protiv svih opasnosti po mir i sigurnost u svakom dijelu svijeta, posebno protiv terorizma, predrasuda i ksenofobije.

Vrlo značajna oblast pitanja o kojima EU i RF diskutiraju i nastoje uspostaviti saradnju i partnerstvo jesu ratna žarišta u svijetu, situacija na Bliskom istoku, u arapskim zemljama, nuklearno naoružanje, situacija u centralnoj Aziji, Latinskoj Americi, Sjevernoj Africi, na Balkanu i širem prostoru Istočne i Centralne Evrope, rješavanju pitanja tzv. zamrznutih konflikata bivšeg Sovjetskog Saveza, Nagorno‑Karabah, Osetija, Pridnjestvovlje.

ZA SVE NESUGLASICE RUSKA FEDERACIJA VIDI KRIVCA U ZAPADU I OBRNUTO

Stalni zajednički Savjet NATO i Armija RF, nastao na osnovu Akta o utemeljenju međusobnih odnosa, saradnje i sigurnosti između NATO-a i RF, osiguravao je institucionalnu formu konsultacija i saradnje dviju strana o svim pitanjima zajedničkog interesa, što je doprinosilo prevenciji nastajanja i izbijanja konflikata i politici sigurnosti, posebno na graničnim prostorima obostranog interesa u koje spadaju gore navedeni prostori. U predmetnom periodu, periodu od pada Berlinskog zida do danas, prije ruske agresije na Ukrajinu i aneksije Krima, Savjet NATO-a i Armije RF prekidao je s radom u vrijeme Rusko-gruzijskog rata (2008) u Južnoj Osetiji i Abhaziji. RF i EU danas rade zajedno u okviru OSCE-a i Savjeta Evrope, što koliko‑toliko ublažava njihove trenutno napete političko diplomatske odnose prouzrokovane kako ruskom aneksijom Krima, tako i solističkim i sa Zapadom neharmoniziranom veoma oštrom vojnom intervencijom u Siriji. NATO i Rusija ne podržavaju istu stranu u ratu u Siriji, što dodatno komplicira ne samo regionalne već i globalne političke odnose u svijetu danas.

Pred Rusko-gruzijski rat (2008) prilično dugo bili su vrlo napeti međusobni odnosi RF i Velika Britanija prouzrokovani ruskom zabranom rada Savjetu Britanije u decembru 2007. godine. Uz to, Velika Britanija i RF imale su tokom te godine vrlo zategnute diplomatsko‑političke odnose povodom britanskog neizručenja Ruskoj Federaciji dvojice vrlo važnih ruskih azilanata, Putinovog jedno vrijeme odanog prijatelja, kasnije izrazitog kritičara Borisa Berezovskog, čečenskog emira Ahmeda Zakajeva, kao i ruskog neizručenja Velikoj Britaniji Andrea Luganova optuženog da je izvršio trovanje obavještajca britanskog azilanta Aleksandra Litvinjenka. Sve do Rusko‑gruzijskog rata, agresije RF na Gruziju, RF je imala vrlo hladne političko diplomatske odnose sa Zapadom, posebno sa SAD‑om, Velikom Britanijom, Poljskom i Baltičkim državama, republikama bivšeg SSSR-a.

Poljska je tada otvorila pitanje odgovornosti RF kao pravne nasljednice SSSR-a za zločine Katinske šume, u kojima je NKVD izvršila pokolj oko dvadeset dvije hiljada poljskih oficira, intelektualaca, naučnika, pisaca i drugih istaknutih Poljaka, zatim za ruski genocid iz 1937/38. godine, kada su Sovjeti poubijali preko sto jedanaest hiljada etničkih Poljaka koji su živjeli u SSSR‑u, a koje je NKVD hapsio i ubijao po prezimenima koja su zvučala “pogrešno”, poljskim.

Između RF i NATO alijanse, odnosno Zapada, ne postoji saglasnost oko brojnih međunarodnih političkih pitanja, kao što su, dolazak NATO na prostore država bivšeg SSSR-a, ruska aneksija Krima, ruska samostalna vojna intervencija u Siriji, međunarodno priznanje Kosova, rješenje pitanja tzv. zamrznutih konflikata na prostoru bivšeg SSSR-a u Azerbejdžanu, Gruziji, Moldaviji, razvoj nuklearnog programa Irana, ratovi u Iraku i Afganistanu, rješenje odnosa Izraela i Palestine, masovno brutalno kršenje ljudskih prava u RF, posebno u republikama na Kavkazu, autoritarnost vlasti Vladimira Putina, neslobodu medija u RF, ruska kontrola rada NGO, dominacija i ometanje demokratskih procesa centralnoazijskih i kavkaskih država bivšeg SSSR-a, Kazahstana, Uzbekistana, Kirgistana, Turkmenistana, Tadžikistana, Gruzije, Armenije, interes NATO-a da uspostavi svoje baze na tim prostorima, rusko prisustvo, utjecaji i veze s Bjelorusijom, Ukrajinom, zemljama Zapadnog Balkana, južno i centralno evropskim državama slavenskih osnova, instaliranje NATO odbrambenih sistema u centralnoj Evropi, Baltičkim državama, razmještaj NATO baza u Rumuniji i Bugarskoj, prisustvo ruske vojske u tzv. zamrznutim konfliktima država bivšeg SSSR-a i njena svekolika podrška politici separatizma u Nagorno‑Karabahu, Abhaziji, Južnoj Osetiji i Pridnjestrovlju, NATO bombardiranje Savezne Republike Jugoslavije. Za sve nesuglasice RF i Zapada Ruska Federacija vidi krivca u Zapadu i obrnuto.

RAZLIČIT STAV PO PITANJU PROSTORA DRŽAVA BIVŠE JUGOSLAVIJE

Ono što nas zabrinjava posebno jeste različit stav Zapada i RF u vezi svih političkih i sigurnosnih pitanja koja se tiču Bosne i Hercegovine, što je apsolutno evidentno u radu PIC-a od njegovog formiranja do danas, rusko naoružavanje Srbije veoma moćnim i visoko sofisticiranim naoružanjem, rivalstvo NATO alijanse i Armije RF na prostoru država bivše Jugoslavije, u Crnoj Gori, Makedoniji, Srbiji, BiH, postavljanje ruskih tzv. humanitarnih baza u Srbiji (Niš) i BiH (Banja Luka), politička kriza EU, strah od bošnjačke lahkomislenosti itd.

Ako bismo rezimirali odnose RF-NATO, odnosno RF-Zapad, mogli bi mo kazati: (a) da su ti odnosi vrlo često u krizi; (b) da je veoma mali dijapazon pitanja o kojima imaju jedinstven ili kompatibilan stav; (c) da RF nastoji biti pandan Zapadu u svim pitanjima, uključujući i vojno‑politička; (d) da se RF zalaže za ukidanje, kako njeni diplomati kažu, unipolarnog svjetskog poretka s centrom Zapada i uspostavu tzv. multipolarnog svjetskog poretka s više svjetskih centara, od kojih je, po njima, jedan od njih RF; (e) politička i naučna javnost u RF nije jedinstvena u procjeni ishoda rivalstva RF i Zapada. Prema uvjerenju Putina, da bi se poboljšali odnosi Zapada s Rusijom i na trajnim osnovama uspostavila njihova saradnja i partnerstva, “neophodno je ne gurati republike bivšeg Sovjetskog Saveza u političke ili vojne blokove, već razvijati odnose s Rusijom”. No, šta znači taj zahtjev?

Da li je moguće zaustaviti historiju, da li su mogući ireverzibilni historijski odnosi, da li je moguće vratiti stanje bivšeg Hladnog rata, u kojem je na jednoj strani Zapad, a na drugoj strani RF s danas samostalnim državama bivšeg Sovjetskog Saveza? Odgovor je na sva ova pitanja negativan, ali time je budućnost neizvjesnija. Može li historija izaći iz svoje ratne ljušture? Može li biti budućnosti bez ratova, uključujući i prostor Zapada i RF, kao i onaj oko i između njih? Kao što nema pouzdanih odgovora o pitanjima prošlosti, nema pouzdanih odgovora ni o pitanjima budućnosti. U duhu slobodno parafrazirane Merlo‑Pontijeve filozofije historije može se pretpostaviti da i dijalektika buduće kao i dosadašnje historije neizostavno uključuje i ratne avanture.

PROČITAJTE I...

Upravo zato što hrvatski političari, mediji i akademski autoriteti ulažu velike napore da se iskrivljeno predstave i falsificiraju ratni događaji i odnosi na ratištima u Hrvatskoj (1991–1995) i Bosni i Hercegovini (1992–1995), nužno je nepristrano sagledavanje i rasvjetljavanje istine. Ako bi se to činilo primjenom naučnih metoda, kao tačna bi se potvrdila hipoteza koju donosimo u ovom tekstu

Poskok je, po istom principu kao i Građanski savez, Konakovićevo pisanje o Kiseljaku stavio u kontekst džume, klanjanja, džamije, hadža, objavljujući uz svoj komentar premijerovu fotografiju s hadža, nazivajući njegov dolazak u Kiseljak vjerskim turizmom. Još se jednom pokazalo da je ekstremizam uvijek jednako isključiv, odvratan i prljav, bio crven ili crn, ili bilo koje druge boje – svejedno je.

PRIDRUŽITE SE DISKUSIJI

KOMENTARI

  • Nijaz 16.04.2017.

    Bosnjaci nisu ako Bogda, vise nikad, nikad nece biti, na nametnutim raskrscima izbora izmedju Srba i Srbije i izmedju Hrvata i Hrvatske, da budu slobodna meta za potkusurivanje. Tim visevjekovnim PODVALAMA Bosnjacima i Bosni ako Bogda dosao je spasonosan po Bosnjake kraj

    Odgovori

Podržite nas na Facebooku!