Mogu li sandžački Bošnjaci preći put od podjela do konsenzusa

A šta uopće predstavlja konsenzus nacionalne politike u Sandžaku? Prvu razinu predstavlja bošnjačka nacionalna politika koja se generira u Sarajevu, a možemo je ukratko svesti na očuvanje državotvornosti BiH, promoviranje ravnopravnosti na svakom pedlju teritorija BiH, razvijanje uvjeta za postizanje članstva u Evropskoj uniji i NATO paktu.

Devedesete su donijele u Sandžaku, kao i u drugim krajevima bivše Jugoslavije, formiranje nacionalnih pokreta i institucija. Počelo je sa Strankom demokratske akcije Sandžaka, uz čiju je pomoć formirano Muslimansko nacionalno vijeće Sandžaka (MNVS), koje je, nakon vraćanja tradicionalnog nacionalnog imena, preinačeno u Bošnjačko nacionalno vijeće Sandžaka (BNVS). BNVS je bila jedna vrsta krovne nacionalne institucije u koju su ulazile sve političke stranke, organizacije i udruženja sandžačkih Bošnjaka. To su bile kratkotrajne godine jedinstva među sandžačkim Bošnjacima.

Izvor podjela bila je politička polarizacija koja je ubrzo generirala i sve ostale podjele. Paralelni svjetovi u Sandžaku opstaju godinama na političkom, kulturno-nacionalnom i vjerskom nivou. Beogradske vlasti na taj način kontroliraju dešavanja u Sandžaku, a sandžačke Bošnjake udaljavaju od suštinskih tema oko kojih bi morao postojati nacionalni i regionalni konsenzus.

Sve republičke ustanove koje imaju svoje ispostave po sandžačkim gradovima nedostupne su za Bošnjake, a njihovi direktori i lokalna rukovodstva biraju se po beogradskim kancelarijama. Iako zakoni Srbije kažu da u tim ustanovama nacionalna struktura zaposlenih mora odražavati nacionalnu strukturu građana u toj općini, Bošnjaci su zaposleni u minimalnom, čak i jednocifrenom procentu, a uz to, Srbija u potpunosti ignorira značajnije investiranje u Sandžak.

Za ovakvo stanje svakako je prvi krivac država čiji je Sandžak dio. No, sukob među bošnjačkim frakcijama ide u prilog ovakvom odnosu države Srbije prema Sandžaku. Stoga, sasvim ozbiljno treba uzeti u razmatranje inicijativu koju je na konferenciji u Bošnjačkom nacionalnom vijeću nedavno iznio predsjednik SDA Sandžaka Sulejman Ugljanin, a tiče se sublimacije zajedničkih nacionalnih interesa svih političkih i društvenih činilaca u Sandžaku.

A šta uopće predstavlja konsenzus nacionalne politike u Sandžaku? Prvu razinu predstavlja bošnjačka nacionalna politika koja se generira u Sarajevu, a možemo je ukratko svesti na očuvanje državotvornosti BiH, promoviranje ravnopravnosti na svakom pedlju teritorija BiH, razvijanje uvjeta za postizanje članstva u Evropskoj uniji i NATO paktu. Bošnjačka nacionalna politika u Sarajevu za sada još uvijek nema vidljiv i jasno definiran odnos prema Bošnjacima koji žive van Bosne i Hercegovine, a njen su sastavni i neodvojiv dio.

Dakle, dolazimo do druge razine koju predstavlja prostor Sandžaka, kako srbijanski, tako i crnogorski dio, gdje su Bošnjaci autohton narod, gdje imaju kontinuitet i političkog i kulturnog organiziranja i gdje tvore vlast ili participiraju u vlasti. Prateći politička djelovanja i narative svih proteklih godina, moglo bi se zaključiti da su politički i društveni faktori u Sandžaku okupljeni oko ideja da su Bošnjaci autohton i starosjedilački, pretežno muslimanski i evropski narod u Sandžaku koji govori bosanskim jezikom i kojem je Bosna i Hercegovina matična država. Da se putem svojih političkih i nacionalnih institucija bori za puna prava i slobode po evropskim standardima i modelima, za evropske i evroatlantske integracije, poštovanje teritorijalnog integriteta država u okruženju, uz poseban naglasak na BiH i mogućnosti povezivanja po principu kulturološke saradnje, kao i za sandžačku specifičnost i iznalaženje modela za prekograničnu saradnju na cijeloj teritoriji Sandžaka.

Stoga, sandžačka politika, kada se pozicionira i definira, sukladna je ukupnoj bošnjačkoj nacionalnoj politici, pa samim tim ne može i ne smije biti sužena samo na bošnjačku manjinsku politiku i mora pratiti širu sliku. Istodobno, ne smije izgubiti ni svoj regionalni sandžački narativ, a mora imati u vidu i srpsku nacionalnu politiku koja joj diše za vratom i ima moć da kroji sudbinu Bošnjaka na Sandžaku. Nezahvalna je to pozicija, ali ona je takva u kontinuitetu i nije ništa novo. Ipak, novost može biti bolje pozicioniranje samih Bošnjaka, njihov konsenzus, njihovo zajedništvo u onim nacionalnim pitanjima oko kojih ne bi smjelo biti podjela.

 

 

PROČITAJTE I...

Bošnjaci moraju konačno shvatiti ono što drugi već odavno znaju: u današnjem svijetu kultura je sjećanja vrijednost, čak neka vrsta društvenog kapitala koji se mora pomno čuvati jer će ga, ukoliko ga se poput zlatnog dukata nemarno ostavi na putu, neko drugi uzeti i zloupotrijebiti u vlastite svrhe.

PRIDRUŽITE SE DISKUSIJI

Podržite nas na Facebooku!