Afera za špijunske romane: Kako je otkriveno 40.000 gülenista

Jedna od zanimljivijih priča o identifikaciji terorističke mreže priča je o doskora malo poznatoj aplikaciji “ByLock” napravljenoj za telefonsku komunikaciju na internetu. Ustanovljeno je da je aplikacije imala 215.920 registriranih korisnika, od čega ih je 99% imalo turska imena i komuniciralo na turskom jeziku, a 98% IP adresa bilo je u Turskoj. Do septembra prošle godine ustanovljeni su identiteti 165.178 registranata, a do maja ove godine za 40.000 ustanovljene su veze s organizacijom FETÖ

Dok istražni organi Turske rade na mapiranju terorističke organizacije Fethullaha Gülena (FETÖ), van granica zemlje još ne shvataju proporcije ove mreže niti njene metode infiltracije u državne institucije zemalja u kojima je prisutna, a o opasnosti takve vrste umrežavanja za (svako) društvo da ne govorimo. Umjesto pokušaja razumijevanja i/ili objašnjavanja, a ako se objašnjava, to se čini nadasve površno, prevladavaju zaglupljujuća zgražanja nad brojevima privedenih, uhapšenih, osumnjičenih, suspendiranih i otpuštenih. Pritom se, naravno, zanemaruje to da Turska ima preko tri miliona državnih službenika te da ukupan broj osoba obuhvaćenih ovim državnim mjerama ne dostiže ni 0,5% iz navedenih kategorija. Budući da je za pedeset godina postojanja Gülenova mreža bila prvenstveno koncentrirana na infiltraciju u državne institucije, svakako nije riječ o “zapanjujućim” brojevima, kako to, između ostalih, spinuje BBC.

Drugi element “zbunjenosti” ili iznenađenja (opet isključivo van granica Turske) jeste brzina kojom su turske vlasti identificirale velik broj gülenista. Toj iznenađenosti ima mjesta samo ako se previdi činjenica da je “rat niskog intenziteta” između Vlade Turske i gülenističkih elemenata infiltriranih u državni aparat počeo prije nego što je decembra 2013. godine izmišljenim korupcionaškim skandalom buknuo pred očima javnosti. Mapiranje je, zapravo, počelo ranije. Jedna od zanimljivijih priča o identifikaciji mreže gülenista, koja zvuči kao da je iz špijunskih romana, jeste priča o doskora malo poznatoj aplikaciji “ByLock” napravljenoj za telefonsku komunikaciju na internetu.

Osnovan 2006. godine, Direktorat za telekomunikaciju (TİB) bio je zadužen za nadgledanje legalnih prisluškivanja (dakle, pod sudskim nadzorom), koje su provodile turska obavještajna služba (MİT), policijska obavještajna služba i žandarmerijska obavještajna služba. Reorganizacija ovih službi urađena je kako bi se vojna (žandarmerijska) stavila van domašaja izraelske (Mossad) kao i američke obavještajne službe (CIA), u čijim je rukama do tada ona bila igračka (restrukturiranje je potrajalo šest godina i praktično su od januara 2012. spomenute strane agencije ostale bez ovog obavještajnog izvora).

Decembra 2013. godine, kada je sukob države s gülenistima prešao iz prikrivenog u otvoreni, s aktivnih rukovodećih mjesta u TİB-u na pasivne pozicije postavljeni su Basri Aktepe i Osman Nihat Şen, sada obojica u pritvoru osumnjičeni za pripadnost FETÖ-u. Tokom 2014. godine ustanovljeno je da je u softver TİB-a ugrađen program koji je svu komunikaciju između MİT-a, policijske i žandarmerijske obavještajne službe, i TİB-a slao na jednu američku e-mail adresu. Januara 2015. godine otkriveno je da je TİB provodio hiljade neovlaštenih prisluškivanja, poslije čega je aktivnost ove institucije ugašena, a zvanično je zatvorena u augustu, mjesec nakon pokušaja puča od 15. jula 2016.

Sklanjanje Aktepea i Şena proizvelo je efekt koji obavještajne službe nisu mogle ne primijetiti – gülenisti su prestali koristiti konvencionalne komunikacijske kanale između sebe: telefone, SMS, Whatsapp. To je moglo značiti samo jedno – da su pronašli siguran oblik komunikacije. Nakon što je komunikacijska aplikacija “ByLock” pronađena na telefonima kod više privedenih osoba zbog sumnje u pripadnosti FETÖ-u, MİT je uzeo da je pobliže pogleda.

Aplikacija koju je navodno napisao izvjesni David Keynes iz Beavertona u državi Oregon u SAD-a (Reuters nije uspeo locirati nikog s tim imenom i potvrditi da ta osoba postoji), kao i server u Litvaniji na kojem je radila, nisu bili suviše tvrd orah za sajber‑stručnjake MİT-a. Nakon što je server hakiran, a svi podaci s njega uzeti u decembru 2014. godine, počela je njihova analiza. Ustanovljeno je da je aplikacije imala 215.920 registriranih korisnika, od čega ih je 99% imalo turska imena i komuniciralo na turskom jeziku, a 98% IP adresa bilo je u Turskoj. Do septembra prošle godine ustanovljeni su identiteti 165.178 registranata, a do maja ove godine za 40.000 su ustanovljene veze s organizacijom FETÖ. Uglavnom je riječ o državnim službenicima, među kojima je i 600 oficira.

Lista je procurila do gülenista zahvaljujući Mustafi Koçyiğitu, šefu Centra za prikupljanje podataka pri kancelariji premijera. Logična pretpostavka jeste da je puč uslijedio zbog straha da će otkriveni oficiri biti smijenjeni tokom sastanka Visokog vojnog vijeća (Yüksek Askeri Şûra – YAŞ), koji se održava svake godine početkom augusta.

Detalj vezan za “ByLock”, koji kao da dolazi iz špijunskih trilera, jeste taj da su sigurnosni ključevi, oblik zaštite aplikacije koji se sastoji od niza brojeva, navodno bili serijski brojevi novčanica od jednog dolara, koje članovi FETÖ-a dobijaju od Gülena. Da bi uspostavio kontakt, registrant mora znati sigurnosni broj osobe s kojom uspostavlja kontakt (i obrnuto). Ovu informaciju, često spominjanu u medijima, turski zvaničnici nisu negirali.

Treći izvor “zbunjenosti” u inostranstvu probija kroz čuđenje (i proteste) zbog hapšenja određenih osoba. Tako je hapšenje braće Altan, Ahmeta i Mehmeta, prošlog mjeseca pokrenulo (još jednu) međunarodnu peticiju, potpisanu od vrlo šarenog društva, počevši od Noama Chomskog, preko “načitanog Borata” – Slavoja Žižeka, pa do Emme Thompson (da, hollywoodske glumice) i Nicka Cavea (da, rok‑muzičara). Predstavljajući ih kao “prominentnog novinara i pisca” (Ahmet) i “poštovanog profesora ekonomija na Univerzitetu Istanbul” (Mehmet) od vlasti peticijom zahtijevaju ne samo njihovo puštanje iz pritvora nego i obustavljanje istrage. Kao da ih zvanje stavlja iznad ne samo zakona nego i mogućnosti da pripadaju organizaciji kakva je FETÖ.

No, ko su braća Altan? Ahmet jeste novinar i pisac, ali je ipak najpoznatiji kao glavni urednik (ugašenog) dnevnika Taraf, koji je bio jedan od glavnih gülenističkih instrumenata u gradnji sudskih procesa “Ergenekon” i “Balyoz” (malj) protiv, prije svega, armijske nomenklature. Procesi su se, zahvaljujući grubim falsifikatima “dokaza” dostavljanih gülenističkim istražiteljima preko tog dnevnika, pretvorili u travestiju pravde. Ti su procesi zapravo otvorili vrata gülenističkim oficirima da osvoje najviše činove i funkcije u vojsci. Slučaj Tarafa i uloge koju je igrao u toj ujdurmi tek se treba potpuno razvezati.

Ako su Ahmetove veze s gülenistima možda nejasne, mnogo su jasnije u Mehmetovom slučaju. Godinama je bio na platnom spisku gülenističke Samanyolu TV, na kojoj je s još dva “liberala” tri sata sedmično držao program Akıl Defteri. Renegati pokreta tvrde da su za to dobijali po 2.000 dolara po emisiji. No, ni to nije zločin. Problem s braćom Altan jeste da su oni, zajedno s otvoreno gülenističkom novinarkom Nazlı Ilıcak, praktično najavili puč 14. jula, večer prije nego što će se desiti, na jednom od tada još operativnih gülenističkih TV kanala. Prilikom pretresa stana kod “liberalnog i sekularnog” profesora ekonomije Mehmeta pronađeni su “inkriminirana” banknota od jednog dolara i sve kasete i knjige Fethulaha Güllena.

Organizacija FETÖ decenijama je radila na podmićivanju utjecajnih ljudi, poklonima, nagradama, postavljanjem na funkcije u nevladinim organizacijama (koje se na prvi pogled ni u ludilu ne mogu povezati s Gülenom), plaćenim putovanjima na raznorazne seminare itd., što se nije odnosilo samo na turske intelektualce, profesore, pisce i novinare. FETÖ je globalna organizacija čiji bi slogan, očito, mogao biti “para vrti gdje burgija neće”.

Nažalost, kritičke akademske literature o tom fenomenu skoro da nema. No, literature ima mnogo, samo što su je pisali uglavnom oni koji su primali poklone, pa se to reflektira i u “naučnim” (ne)djelima. Knjige koje najviše govore o FETÖ pisali su otpadnici. Prošlog mjeseca objavljena je nova knjiga FETÖ 1966–2016, isimler ve belgelerle (FETÖ 1966– 016, imena i dokumenti) Nurettina Verena, čovjeka koji je bio drugi u rangu organizacije od njenog zvaničnog (tajnog) osnivanja 1970. godine (tada je manifest potpisalo šesnaest osoba), a s Gülenom je bio, kao što stoji u naslovu, od 1966. pa do 1995. godine. Međutim, teško je da će ta očiotvarajuća riznica ikad biti prevedena na bilo koji jezik te će svjetski akademici i rok‑svirci ostati u neznanju na šta stavljaju svoje potpise.

PROČITAJTE I...

Knjiga Unutar Bratstva Hazema Kandila govori o velikom društvenom i političkom pokretu Muslimanska braća, kojeg je osnovao Hasan el-Benna u Egiptu 1928. godine. Članovi ovog pokreta decenijama su hapšeni, šikanirani, zatvarani i ubijani, a u očima muslimana širom svijeta uživali su status revnosnih vjernika. Autor ove knjige dobio je priliku da pripadnike pokreta promatra u njihovom prirodnom okruženju punih pet godina, a onda je 2013. godine obavio intervjue s nekim od njih. Tada mu je omogućen pristup dokumentima pokreta iz njihovog ličnog arhiva, a svoja zapažanja u iskustvima s pripadnicima ovog pokreta zabilježio je upravo u knjizi Unutar Bratstva. Ona nam može pomoći da razumijemo zbog čega se reputacija Bratstva, uspostavljana tokom osam decenija, srušila za kraće od osam mjeseci. Cilj ove kritičke knjige jeste dati odgovor na pitanje kako su ideje Bratstva osnažile i ograničile ovaj pokret u njegovoj borbi za političku moć Unutar Bratstva, Hazem Kandil; “Bookline”, Sarajevo, 2016. godine; s engleskog prevela: Nazifa Savčić

PRIDRUŽITE SE DISKUSIJI

Podržite nas na Facebooku!